Syndicate content

Mongolian

Улаанбаатар хотын өрнөл—1990-ээд он болон одоо үеийн гэрэл зургууд

Jim Anderson's picture
Also available in: English
1990-ээд онд Монголд өнгөрүүлсэн цаг мөчөөс миний харамсаж явдаг нэг зүйл бол илүү олон гэрэл зураг дараагүй явдал юм. Гэхдээ би ганцаараа тийм биш байлаа. Хүмүүс тухайн үед тэр бүр зургийн аппарат авч явдаггүй байсны дээр 35 мм-ийн Никон аппараатаа гаргаж ирэх бүрт маш олон хүн намайг ширтэж байгааг би анзаардаг байлаа. Зургийн халсийг Бээжин хотоос авч, зургаа ч мөн тэндээ боловсруулах шаардлагатай байснаас тийм ч олон зураг авч чадаагүй ч гэсэн аз болж хэдэн зураг авч үлджээ.

1997 оны хавар би Монголын албан бус салбарын тухай судалгаа хийсэн нь Монголын хувьд энэ чиглэлээр хийгдсэн анхны судалгаа байсан ба мэдээлэл маш хомс байлаа. Албан бус салбар ямар хурдацтай өссөн, ямар хэмжээтэй байсан, энэ салбарт ажиллаж байгаа хүмүүс өөрсдийгөө хэрхэн харж зохион байгуулдаг, албан бус салбар дахь бизнес эрхлэлт, зах зээл хэрхэн өөрийгөө зохицуулж байсан зэрэг нь миний сонирхлыг ихэд татаж байв. 

Статистик мэдээллийг судлахын зэрэгцээ, таксиний жолооч, гутал тослогч жаалуудтай ярилцлага хийн мэдээлэл цуглуулдаг байсан энэ үе миний ажлын хувьд тэрнээс өмнө болон хойно хэзээ ч байгаагүй хамгийн сонирхолтой үе байсан. Төрийн албан хаагчдаас жижиглэнгийн худалдаа эрхлэх ТҮЦ-ний зөвшөөрлийг өгөх эсэхээ хэрхэн шийддэг байсан, албан бус (хувь хүмүүс өөрсдөө ажиллуулдаг, бие даасан) автобуснуудтай хэрхэн хамтран ажилладаг талаар ярилцлага авч байв. Ийнхүү тал бүрээс цуглуулсан түүхүүдийн хамт толилуулах тоо баримтыг цуглуулахаар Үндэсний статистикийн газар болон Улаанбаатар хотын статистикийн газартай хамтран асуулга хийдэг байлаа.

Ядуурлыг арилгах цаг нь одоо

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Аравдугаар сарын 17 бол Ядуурлыг арилгах олон улсын өдөр. Уг нь өдөр бүр ядуурлыг арилгах өдөр байх ёстой ч тодорхой нэг өдрийг ингэж онцолсноор бидний хүрэх гэж байгаа зорилгыг илүү ойлгуулдаг юм.

Монголын ядуурлын түвшин 2010-2012 оны хооронд, мөн 2012-2014 хооронд үргэлжлэн буурсан. Ядуурлын түвшин нь эдийн засгийн өсөлттэй хамааралтай байдаг учраас энэ үзүүлэлт гайхмаар зүйл биш. Дурдсан хугацаанд иргэдийн орлого нэмэгдсэн нь ядуурлыг бууруулахад дэм үзүүлсэн. Эдийн засгийн өсөлт нь хөдөө аж ахуйгаас бусад салбарын цалин нэмэгдсэн, мөн хөдөө аж ахуйн салбарын цалингаас бусад орлого нэмэгдсэнээс үүдэлтэй. Монголын нийгмийн шилжилтийн ерөнхий төлөв байдал ч бас өөрийн хувь нэмрээ оруулсан: 2010 онд 38.8 хувьтай байсан ядуурал 2014 онд 21.6 хувь руу буусан.

Тэр үед юу болсон, харин одоо юу болж байна вэ?

2015: Монгол улс, Дэлхийн Банкны хамтын түншлэлийн 25 дахь жил

Jim Anderson's picture
Also available in: English
Албан бус орчуулга.
 
Монгол улс Дэлхийн Банкинд нэгдсэний 25 жилийн ойд зориулсан цувралын маань сүүлийнх нь энэ болж байна. (Өмнөх цувралуудыг уншихын тулд энд дарна уу) 2015 он мэдлэгт анхаарсан жил байлаа.

Монгол дахь ядуурлын сүүлийн тоо баримтууд нь энэ үзэгдэл өсч байгааг харуулахын зэрэгцээ өсч байгаа шалтгаанууд нь санаа зовоохоор байлаа. Үндэсний статистикийн газар, Дэлхийн Банктай хамтран 2002 оноос ядуурлыг тодорхойлох аргачлал дээр хамтран ажилласан юм. Сүүлийн тоо баримтаар 2012 онд 27.4 хувьтай байсан ядуурал 2014 онд 21.6 хувь болон буурсан дүн гарсан. Энэ нь 2010-2012 оны хандлага хэвээр байгааг харуулсан. Хэдий ядуурал буурсан ч ядуурлыг ирмэг дээр олон хүн байгааг, эдийн засаг хүндрэхэд тун эмзэг тусч мэдэх хүн олон байгааг харууллаа.


2014: Эрүүл мэнд, хөдөө аж ахуй болон Улаанбаатар хотын илүү үр ашигтай санхүүжилтийн чиглэлд

Jim Anderson's picture
Also available in: English
Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн банкинд нэгдсэн орсоноос хойших 25 жилийн түүхийг эргэн дурсаж байгаа. Өнөөдөр бид 2014 оны тухай ярина. Эдийн засгийн өсөлт 7.8 хувь байсан ч инфляц хоёр оронтой тоо руу шилжиж, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт үргэлжлэн буурсаар. Дэлхийн Банкнаас гаргадаг Эдийн засгийн төлөв байдлын тоймд макро эдийн засгийн тэнцвэр алдагдаж, санхүүжилтэд онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатайг анхааруулсаар байсан.

Өмнөх жилүүдийн хурдацтай өсөлт, төвлөрлийг сааруулах бодлогын уялдаа нь үндэсний хэмжээний санхүүжилтийн шинэ боломжийг нээхийг шаардаж байлаа. Энэ оны сүүлээр хийсэн хоёр судалгаа нь Улаанбаатар хотын өрийн менежмэнт болон хотын санхүүжилтэд дүн шинжилгээ хийхийг зорьсон. “Ямарваа нэг өр тавихын өмнө өрийн менежмэнтийн ил тод, үр ашигтай байх бүтцийг бий болгох ёстой. Улаанбаатар хот энэ цагийг өрийн менежмэнтийн систем бий болгоход ашиглах хэрэгтэй, зээл авахаар шийдсэн бол өрийг удирдах систем нь бэлэн байж, макро эдийн засгийн нөхцөл байдлыг сайжруулахад чиглэх учиртай” хэмээн судалгаанд онцлон тэмдэглэсэн. Сүүлийн судалгаанд Улаанбаатар хот зээлийн эргэн төлөлтөө сайжруулахын тулд зээлийн зэрэглэл тогтоодог байгууллагаар чансаагаа тодорхойлуулах хэрэгтэй гэж дүгнэсэн. Нийслэл хотын санхүүгийн тайлагналтын системийг сайжруулах, хөрөнгө оруулалтын төлөвлөлтийн явцыг дээшлүүлэх, хөрөнгийн бүртгэлийг сайжруулах, нийслэлийн өмчит газруудад тавих хяналтыг чангатгаж, Улаанбаатар хотын санхүүжилт цаашдаа юунаас илүү хамаарах вэ гэдгийг тодорхойлох хэрэгтэй гэсэн зөвлөмжүүдийг өгсөн юм.


2013: Уул уурхайн оргил үед төсвийн санхүүжилтэд учирсан сорилт

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн Банкны гишүүн болсноос хойших 25 жилийн түүхийг бид эргэн харж байгаа, өнөөдөр бид 2013 оны тухай яръя. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт ДНБ-ий 20 хувьд ч хүрэхээргүй болтлоо буурлаа. Гэтэл хэдхэн жилийн өмнө энэ үзүүлэлт 50 хувьд хүрч байсан юм. Гэсэн ч өсөлт хоёр оронтой тоогоор илэрхийгдсэн хэвээр, харин инфляц нэг оронтой тоон дээр байлаа.

Уул уурхай ид цэцэглэж байх үед хийсэн дүн шинжилгээгээр дэд бүтцийн тэлэлтийг хэрхэн хангах нь асуудал болж байсан юм. Энэ судалгааны товч танилцуулгыг хамтран бичсэн хүн дараах зүйлийг бичсэн байсан: “Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд уул уурхайн орлогоос төрийн санхүүжүүлсэн дэд бүтцийн хөрөнгө 35 дахин өссөн. Гэвч та Улаанбаатарын энхэл донхолтой замаар машин барьж явахдаа, эсвэл хотын утаатай агаарыг, нэн ялангуяа гэр хорооллын агаарыг амьсгалахдаа та энэ талаар мэдэхгүй. Энэ судалгаагаар зарцуулалт ингэж өссөн ч үүний үр дүн нь Монголын иргэдийн амьдралд яагаад харагдахгүй байна вэ, тухайлбал, сайхан дардан зам, үр ашигтай бөгөөд цэвэр халаалт, чанартай ундны ус, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан орчин” гэсэн. Судалгаа төслүүдийн төлөвлөлт муу байгааг хэлж, хэрхэн сайжруулах арга замыг хэлж өгсөн.


2012: Монгол өссөөр

Coralie Gevers's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн Банкинд нэгдэн орсон 25 жилийн түүхэнд 2012 он хэд хэдэн шалтгаанаар ялгаран харагддаг. Улс төрөөс эхэлье. 2012 он бол ээлжит сонгуулийн жил байсан бөгөөд энэ сонгууль гэнэтийн явдлаар дүүрэн байсан. Юун түрүүн монголчууд улсынхаа ашигт малтмалын нөөцийг ашиглая гэж шийдэх үү, хэрвээ тийм бол хөгжлийнхөө төлөө яаж ашиглах вэ гэдэг гол сэдэв байлаа. Улстөрчид монголчуудад, Монгол улсдаа, байгалийн баялагтаа, их түүхдээ, дайчин ааг омогтоо хайртай гэдгээ зарлаж байлаа. Оюутолгой, Тавантолгойн сэдэв давамгайлж байхад асуудал арай өөр зүйлд байлаа: Өнөөгийн даяарчлагдсан дэлхийд Монгол гэж байхын утга учир юу вэ?

Хөндлөнгийн ажиглагч миний хувьд /Дэлхийн Банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн хувиар ажиллаад хоёр дахь жилээ болж байлаа/ юун түрүүн ардчиллыг харах нь гайхамшиг байлаа:  Үндэсний түүхийн музей дэх гэрэл зургуудаас үзсэн ардчиллын үзэл санаа амьд хэвээр байлаа! Арай илүү туршлагатай ажиглагчид харин таавар тааж байлаа: олон монгол хүн над “1990 оноос хойш анх удаа сонгуулийн дүнг таамаглаж чадахгүй нь” гэж хэлж байсан. Гэвч зарим нэг нь таамагласан: Ардчилсан нам парламентын суудлын олонхийг авч МАХН болон ИЗЗН-тай хамтран эвслийн Засгийн газар байгууллаа.

Дэлхийн Банкны хувьд бас удирдлага солигдсон: Дартмундын коллежийн ерөнхийлөгч, Partners in Health-ийг үүсгэн байгуулагчийн нэг Жим Ёнг Ким Дэлхийн Банк Группыг тэргүүлж байсан Роберт Зоеликийн оронд 2012 оны долдугаар сараас ажиллах боллоо.  
 

2011: Давхисаар...

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн Банкинд нэгдсэнээс хойших 25 жилийн түүхэнд 2011 он бол сэргэлтийн жил байлаа. 2011 оны эхээр эдийн засаг тогтворжиж, манай эдийн засагчид Эдийн засгийн төлөв байдлын тоймоо эргэн улирал тутам гаргаж эхэллээ. 2011 оны нэгдүгээр сарын тоймд эдийн засаг сайжирсаар байгааг онцолсон. Өнгөрсөн 2010 оныг авч үзвэл ДНБ-ий бодит өсөлт 17.5  хувь хүрч, дэлхийн хурдацтай өсч байгаа эдийн засгийн нэг боллоо. Хэдийгээр ашигт малтмалын дэлхийн зах зээлийн үнэ өндөр байсан ч Монголд ид өрнөж байсан хөрөнгө оруулалтын хэмжээтэй нэг л таарч өгөхгүй байлаа, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт хэдхэн жилийн дотор дөрөв дахин өслөө. 45 секундын видео нь ДНБ болон гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт үнэхээр гайхам өссөнийг харуулсан.
 
FDI and GDP growth over time
FDI and GDP growth for six extractives exporting countries from 1990 to 2013 as animated by the World Bank’s Macrostats app.

2010: Зудын хохирлыг арилгах, утаатай тэмцэхэд дэмжлэгээ үргэлжлүүлсээр

Badamchimeg Dondog's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жилийн түүхээ 25 өдөрт багтаан бичиж байгаа аяныхаа хүрээнд өнөөдөр 2010 оны онцлох үйл явдлуудыг эргэн саная. 2010 оныг эргэн дурсахад над хамгийн түрүүнд нарлаг, халуун Австралийн Брисбан санаанд орж байна. Брисбанд би суралцаж, бакалаврын боловсрол эзэмшсэн билээ. 2010 оны эхээр Цагаан сарын амралтыг ашиглан гэртээ түргэхэн харьчихаад ирэхээр шийдсэн. Брисбаны олон улсын онгоцны буудалд богино ханцуйтай нимгэн цамцтай буухдаа цас болон утааны нөхцөл байдлын талаар эцэг эхийн над өгч байсан зөвлөгөөг тоомсорлоогүй явсанаа ойлгосон. Халуун, чийглэг уур амьсгалтай газраас Улаанбаатарт газардахдаа цельсийн 60 хэмийн зөрөөг мэдэрсэн. Тэр өвөл үнэхээр хүйтэн байж, цас их унаж, Монголын газар нутгийн ихэнх хэсэгт агаарын хэм цельсийн 40 хэм хүрч байлаа. Утааны асуудал намайг зовоосоор байсан ч энэ бол муу зүйл гэдгийг ийм амархан мартсандаа гайхсан. Бусад хүн ч мөн над шиг зүйлийг мэдэрсэн байсан. Тухайлбал, тухайн үед Дэлхийн Банкны суурин төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан  Аршад Саед. Тэрбээр  зудын гамшгийн тухай блогтоо бичиж байсан бөгөөд бид хамтдаа Монголын алслагдсан аймгуудын хахир өвлийг мөн нийслэл хотын агаарын бохирдлыг мэдэрч байсан.

Pages