Syndicate content

Mongolian

2005: Байгаль орчныг хамгаалах дэмжлэгээ өргөжүүлье (бас динозаврийг)

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Дэлхийн Банк болон Монгол улсын хоорондын хамтын ажиллагааны 25 жилийн ойг жил жилээр нь эргэн дурсаж байгаа. Энэ удаад бид 2005 оныг дурсана. Эдийн засгийн өсөлт 7.3 хувийн түвшинд байж, аж үйлдвэрийн салбар, тэр дундаа уул уурхай Монголын ДНБ-д том байр суурь эзэлсээр байлаа.

 

2004: Уул уурхай илүү гүн нэвтэрье

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс болон Дэлхийн Банкны 25 жилийн хамтын ажиллагааны түүхийг эргэн харж байгаа цувралынхаа энэ удаагийн дугаараар бид 2004 оныг авч үзнэ. 2004 онд Монголын эдийн засгийн өсөлт 10.4 хувьд хүрсэн юм. 15 жилийн дараа нэг хүнд ногдох орлого 1989 оны түвшинд очлоо. Монгол уул уурхай ид цэцэглэж, 2004 оны гол салбар уул уурхай байлаа.

“Монголын Уул уурхайн салбар” судалгаанд өгүүлснээр улс орны ирээдүйг удирдах чиглэл нь “олборлох аж үйлдвэрийг хөгжүүлж Монголын дунд хугацааны өсөлтийг бий болгох, ингэснээр эдийн засгийн өсөлтөд түлхэц болж, улмаар ядуурлыг бууруулах, бүс нутгийн хөгжлийг хангах” гэсэн байдаг. Энэ судалгаа нь 2003 онд хийгдсэн бөгөөд хөрөнгө оруулагчдын боломжит бүх хандлагыг дүгнэн үзэж, уул уурхайн салбарын менежмэнтийг сайжруулах болон хөрөнгө оруулалтын орчинг бүрдүүлэх зөвлөмж өгсөн. Мөн уул уурхайн компаниуд орон нутгийн иргэдэд  хүртээмжтэй байж нийгэмд чиглэсэн хөтөлбөрүүдийг дэмжих, төр засгийн зүгээс уул уурхайн салбарын өсөлтийг хангахуйц дэд бүтцийг бий болгохыг бас зөвлөсөн. "Уул уурхайн салбарын өсөлтийг хангахад шаардлагатай асуудлуудыг Засгийн газар шийдэх ёстой, тухайлбал, санхүүгийн тогтворгүй бодлого баримтлахаа больж, нэмж өр тавихгүй байх, байгалийн баялгийг хэт хянахгүй  байх, хилээр нэвтрэх явцад байгаа хязгаарлалт, эрдсийн бус экспортод үзүүлж байгаа сөрөг нөлөө харж үзэх”-ийг дурдсан байдаг.

2003: Байгаль орчныг ойлгох, бас төрийн албаны санхүүгийн менежмэнтийг сайжруулах

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Бид Дэлхийн Банк болон Монгол улсын Засгийн газар хоорондын 25 жилийн түншлэлийн түүхийг авч үзэж байгаа билээ. Өнөөдөр бид 2003 оныг авч үзнэ. ДНБ долоон хувиар өссөн нь шилжилтийн үеэс хойших хамгийн өндөр өсөлттэй жил байлаа. Гэсэн ч хөдөө аж ахуйн салбарын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл түүхэн доод түвшиндээ байсаар байлаа: ДНБ-д эзлэх ХАА-н салбарын хувь 1998-1999 онд 35 байснаа зудын улмаас 2003 онд 21 хувь болтлоо буурсан юм.

Дараалсан хахир өвлийн дараагаас Дэлхийн Банкны хөтөлбөр хөдөөгийн хүн амын амьжиргаанд анхаарал хандуулах боллоо. Дэлхийн Банкны энэ алхам Монгол улсын Засгийн газрын боловсруулсан анхны бүрэн хэмжээний Ядуурлыг бууруулах бичиг баримтад (PRSP) дэмжлэгээ олсон юм. Энэхүү баримт бичиг нь агуулгын хувьд ч, хамрах хүрээний хувьд ч маш өргөн байж Монгол дахь ядуурлын мөн чанарыг ойлгоход анхаарал хандуулсан байлаа. Энд дурдагдсанаар байгаль орчны асуудал эмзэг асуудлын нэг байлаа. Хахир өвөл, хот рүү нүүсэн их нүүдэл зэрэг нь экологийн асуудлыг гэрэл цохиуллаа. Газрын менежмэнтийг хариуцдаг байгууллагууд илүүтэй санаа зовинож эхэллээ. Амьжиргааг тогтвортой байлгах хөтөлбөр нь газрын ашиглалт, менежмэнтийн асуудалтай уялдах хэрэгтэй боллоо.

 

2002: Тогтвортой амьжиргааны төлөө

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс 1991 онд Дэлхийн Банкны гишүүн орон болсон. Сайн сайхны төлөөх өнгөрсөн 25 жилийн түншлэлийн түүхээ бид бичиж байгаа юм.

Хахир өвлийн байгалийн гамшиг болсон зудын дараа хөдөөгийн хүн амын ядуурлын асуудал илүү тодоор мэдрэгдэж байх үед буюу 2002 онд Тогтвортой амьжиргаа төсөл (SLP) батлагдсан юм. Монгол улсын Засгийн газар болон хандивлагч орнуудын хамт боловсруулсан Ядуурлыг арилгах үндэсний хөтөлбөрт (NPAP) “энэ хөтөлбөр нь орон нутгийн засаг захиргаанд эдийн засаг, нийгмийн дэд бүтцийг дахин сэргээн босгоход бүхий л талаар дэмжлэг үзүүлнэ, гэвч бага орлоготой өрхийн 20 хүртэлх хувьд л шууд дэмжлэг үзүүлнэ. Хөдөөгийн ядуурлыг бууруулахад гарсан ахиц чамлалттай” гэж дүгнэсэн байдаг. Гэтэл тал нутагт амьжиргаагаа залгуулж явна гэдэг их эмзэг асуудал байдаг, бид юу хийж болох вэ?


2001: Ядуурлын талаар хамтдаа мэдэцгээе

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол Улс Дэлхийн Банкны гишүүн болсноос хойших 25 жилийн түүхээ бид эргэн харж байгаа, өнөөдөр бид 2001 оны авч үзье.

Өмнөх 2000 оны өвөл тохиолдсон зуд 2001-2002 онд дахин тохиож, олон тооны мал, хөрөнгөө  алдах магадлал байлаа. Энэ нь ойлгомжтой байлаа, учир нь, өмнөх зудны дараа малжуулах үйл явц явсан ч энэ нь хангалтгүй байсан юм. Дэлхийн Банк хөдөөгийн хүн амын амьжиргааг тогтворжуулахад чиглэсэн төслийг бэлтгэж эхэллээ. Тогтвортой амьжиргааг дэмжих төсөл нь дараагийн жилүүдэд нь дэмжигдэн батлагдаж, Дэлхийн Банк болон Монгол улсын хамтын ажиллагааны цөм хэсэг болон өнөөг хүрлээ.

2001 оны зургадугаар сард Монгол Улсын Засгийн газар Ядуурлыг бууруулах стратегийн баримт бичгээ (I-PRSP) боловсруулсан. Энэ баримт бичигт Засгийн газрын өмнө тулгараад байгаа тулгамдсан асуудлуудыг хэрхэн шийдвэрлэхээ тусгасан. Тухайлбал, зудын хор хохиролтой тэмцэх, Азийн хямралын улмаас унаад байсан уул уурхайн бүтээгдэхүүний уналтын үед хэрхэн ажиллах, социализмаас шилжих зэрэг. I-PRSP баримт бичигт Засгийн газрын баримтлах тэргүүлэх бодлогыг “ажилгүйдлийг бууруулах, төрийн албаны менежмэнт, үндсэн үйлчилгээний хүртээмж, түгээлтийг сайжруулах, хүн амын амьжиргааны түвшинг дээшлүүлэх” хэмээн тодорхойлсон. Олон улсын хөгжлийн ассоциац болон Олон улсын валютын сангийн баг I-PRSP-ийг шинжилж үзээд Засгийн газрын бодлого нь макро эдийн засгийн тогтворжилтийг хангах, ядуурлыг бууруулах, иргэний нийгмийн болон бусад оролцогч нарыг шийдвэр гаргахад оролцуулах зэрэг асуудлыг тусгасныг өндрөөр үнэлсэн.

2000: Зудын дараах малжуулах явц

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

1999-2000 оны өвөл аймшигт зуд боллоо. Зуд гэдэг бол Монголын өвөрмөц үг хэллэг бөгөөд хатуу хахир өвөл болж мал сүргийн тоо толгой ихээхэн хэмжээгээр хорогдохыг хэлдэг. НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр болон Монгол улсын Засгийн газрын тайлангаар энэ жилийн зуд нь Монголын таван аймгийн хувьд сүүлийн 50 жилд тохиолдоогүй их хохиролтой байжээ. Өвөл оройтож унасан цас Монголын нийт газар нутгийн 70 хувийг нэлэнхүйд нь бүрхсэн бөгөөд 2000 оны зургадугаар сарын 1-ний тооцоогоор 2.4 сая толгой мал хорогдсон. Үүний улмаас ДНБ 1.1 хувьд хүрч унасан бөгөөд ДНБ-д эзлэх хөдөө аж ахуйн салбарын эзлэх хувь дөрвөн хувиар буурсан.

Хөдөөгийн хүн ам илүүтэй хохирсон нь ойлгомжтой, учир нь, малаа алдана гэдэг бол амь амьжиргаагаа алдана гэсэн үг. Дэлхийн Банкнаас хэрэгжүүлж байсан Эмзэг давхаргын ядуурлыг бууруулах төслийн хөрөнгийн зарим хэсгийг зудын хохирлыг даван туулахад зориулахыг Монгол Улсын Засгийн газар хүссэн. 1.3 сая гаруй ам.долларыг зудад нэрвэгдсэн малчдыг дахин малжуулах, амьжиргааг нь дээшлүүлэхэд зориулсан юм. Малтай өрхийн гуравны нэг нь малжуулах хөтөлбөрөөс дэмжлэг авсан. Дараа дараагийн жилд ч Дэлхийн Банк малчдад тулгарсан асуудлыг шийдэхэд зориулан хөтөлбөрөө шилжүүлж болно.

1999 он-Дэлхийн хамгийн сийрэг хүн амтай улсад хөрөнгө оруулалт санхүүжилт хийгдэв.

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жил 25 өдөр цуврал нийтлэл маань өнөөдөр 1999 оноор үргэлжилж байна.  1999 он инфляцийн түвшинг 7.6%  буюу харьцангуй боломжийн түвшинд барьж чадсан, эдийн засгийн өсөлт 3 % багахан давсан жил байлаа.  Хуучин системийн үед буюу 1991 онд ам доллартай харьцах төгрөгийн  албан ханш 7 төгрөг байв. Харин  10 жилийн төгсгөл ойртоход буюу 1999 онд ам доллартай харьцах төгрөгийн ханш 1000 төгрөг давсан байв. Тэр жил Сиатл хотноо даяарчлалыг эсэргүүцсэн хөдөлгөөн өрнөж байсан бол Монгол дахь аж ахуйн нэгжүүд дэлхийн зах зээлд гарч болох аргуудыг хайж байлаа.

1998: Монголын санхүүгийн албан болон албан бус салбар

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жилийн хамтын ажиллагааны түүхээ 25 өдөрт багтаах цуврал маань үргэлжилж, бид энэ удаа 1998 оныг эргэн харах болно. Өсөлт саараагүй ч үйлчилгээний болон хөдөө аж ахуйн салбарын үзүүлэлт буурсан, аж үйлдвэрийн салбарын ДНБ-д эзлэх жин 1990 онд 43 хувь байсан бол энэ онд 25 хувь болтлоо буурсан жил байлаа. Санхүүгийн  салбар ОУВС-гийн хөтөлбөрийн дэмжлэгтэйгээр өмнөх жилүүдийн хямралаасаа сэргэж, 1997 он гэхэд гадаад валютын нөөц 40 хувиар өсөж, 1997 оны эхээр 50 хувьд хүрээд байсан инфляц 1997 оны дунд үеэс оны эцэс гэхэд 17.5 хувьд хүрч буурлаа. 1998 онд хэрэглээний үнийн индекс 9.4 хувьтай байлаа.

1997 он – Бодлогын цөм- Тогтворжилт

Badamchimeg Dondog's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жилийн түүхийг 25 өдөр эргэн дурсах нийтлэл маань 1997оноор үргэлжилж байна. Дэлхийн банкны ажлын хамт олны маань хийж бүтээсэн зүйлс, Монгол улсын нийгэм эдийн засгийн нөхцөл байдлын тухай бичихийн өмнө тэр жил миний амьдралд юу тохиолдож байсныг эргэн дурсахыг хүслээ.

1996: Ядуурлын дүр зураг ба төрийн компаниудын төрх

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Фото зургийг Дэлхийн Банкны архиваас
1996 онд Монгол улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлт 2.2 хувь болон буурч өргөн хэрэглээний барааны инфляци эргэн 47 хувь болон өсөөд байлаа. Өнгөрсөн жил эхлээд байсан эмзэг бүлгийн иргэдэд чиглэсэн ядуурлыг бууруулах төсөл монгол улсын ядуурлын талаар илүү ойлголт, мэдээлэл цуглуулах шаардлага үүсгээд байв. Тухайн жил шилжилтийн эдийн засгийн ядуурлын үнэлгээ дөнгөж хийгдсэн ба амьжиргааны түвшинг жинлэж үздэг (LSMS) аргачлалд тулгуурласан анхны үнэлгээ болсон юм. 
 

Pages