Syndicate content

Mongolian

1995 он: Ядуурлыг бууруулах хөтөлбөрийн хэрэгжилтэнд туслалцаа үзүүлэв.

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Фото зургийг Дэлхийн Банкны архиваас
1995 онд эдийн засгийн өсөлт 6.4 хувь болж хэсэгхэн хугацаанд өссөн боловч энэ өсөлт нь дахин 8 жилийн дараа л үзэгдэх өсөлт байлаа. Дэлхийн банк /Олон улсын хөгжлийн ассоциацийн анхны гаргасан Монгол улсын тусламжийн стратеги-д  дурьдсанаар 90-ээд оны эхний хагас жилүүд хичнээн  Монгол улсын хувьд хэцүүхэн өнгөрсөн ч хуучин социалист орнуудтай харьцуулахад тийм бэрх байгаагүй юм.  Хуучин социалист улсуудаас Балтикын орнууд л 1994 онд эдийн засгийн хувьд өсөлттэй үзүүлэлттэй байв. Стратегийн баримт бичигт тодорхойлсноор Монгол улсын энэхүү эерэг эргэлтэнд 5 хүчин зүйл нөлөөлсөн хэмээн үзсэн юм.

1994: Эдийн засгийн агшилтын бодит зардлыг үнэлсэн нь

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Өнөөдөр бид 1994 оныг эргэн санацгаая. 1990 оны эхээр эхэлсэн эдийн засгийн уналт саармагжин өсөлт тогтворжиж байлаа. Гэсэн хэдий ч эхэн үеийн шилжилтийн үр дүнд олон салбар хүнд хохирол мэдэрсэн юм. “Боловсролын салбарын санхүүжилтийн судалгаанаас харахад 1990 оноос 1992 оны хооронд засгийн газрын боловсролын салбарын санхүүжилт 57.6, 56.0 хувиар хасагдсан дүр зураг харагдаж байна. Тухайн жил төсвийн зарцуулалт дотоодын нийт бүтээгдэхүүний агшилтаас даруй 3 дахин багасч, 1993 оны боловсролын салбарын төсөв 15.2 хувиар танагдсан нь дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 3.8 хувьтай тэнцэж байв.”

1993: Бүрэлдэж буй хувийн салбарт анхаарлаа хандуулав

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс ба Дэлхийн банкны 25 жилийн хамтын ажиллагааг эргэн дурсах үйл явц өнөөдөр 1993 оныг онцолж байна. Шилжилт эхэлсэн даруй дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 20% унаад байв. Томоохон өмч хувьчлалын хөтөлбөрүүд төлөвлөгдсөн гээд Монголын эдийн засаг эерэг өөрчлөлтөд бэлэн байлаа. Гэхдээ хүссэн өөрчлөлт тийм хурдан ирэх болоогүй байлаа. ДНБ дахиад 3.2% бодит үзүүлэлтээр унасан ба хэрэглээний үнийн инфляцийг дөнгөж хэмжиж эхэлсэн тэр өдрүүдэд буюу 93 онд инфляц 268% зааж байв.

Эдийн засгийн шилжилтэд дэмжлэг үзүүлэх зээлийг шинээр олгож түүгээр нэн чухал тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгсэл худалдан авах, зэс болон нүүрсний уурхайд шаардлагатай зүйлс, төмөр замд хэрэгтэй импортын бүтээгдэхүүнүүд, тосолгооны материалын худалдан авалт ба хуучирч муудсан түлш шахах насосуудыг Нефть импорт концерн-д солиж өгөх ажлуудыг санхүүжүүлэв. Тоног төхөөрөмжүүдийг ажиллуулж байх амин чухал өдрүүд байлаа.

1992 он – Монгол улсын шинэчлэл түргэсэн, сорилтууд тулгарсан жил

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн банкны хамтын ажиллагааны 25 жилийг эргэн дурсах нийтлэл 1992 оноор үргэлжилж  байна. Шинэчлэлийн ажлыг гардан гүйцэтгэгчид улс төр, эдийн засгийн томоохон өөрчлөлтүүд нь зайлшгүй гэдгийг төсөөлж байсан бөгөөд үйл ажиллагаа нь дуусч буй төрийн байгууллагууд шинээр их хурлын сонгуулийг явуулан, шинэ үндсэн хуулийг батлах ажлаар жилийн сүүлчийг дуусгав. Хэдий шинэчлэл явагдаж байсан ч тэр жил эдийн засгийн байдал улам хүндрэн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 9.3 хувь болж буурав. Монгол улс институциуддаа шинэчлэл хийхтэйгээ зэрэгцээ эдийн засгийн хурц уналттай тэмцэж байв. Энэхүү үед нь Дэлхийн банк  үйл ажиллагаануудыг дэмжиж ажиллахын зэрэгцээ санал зөвлөмжөө өгсөөр байв.
 

1991: Монгол улс, Дэлхийн банкны хамтын ажиллагааны 25 жилийн ой, жил бүрийг нэг өдөрт - шууд блог цувралаас

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жил 25 өдөр цуврал нийтлэлээ бид 1991 он буюу Монгол улс Дэлхийн банк, Олон улсын санхүүгийн байгууллага, Олон улсын хөгжлийн агентлагийн гишүүн болсон жилээр эхлүүлж байна.  (IDA)
1991 оны 2-р сарын 14 буюу цагаан сарын битүүний өдөр хамтын ажиллагааны суурь гэрээг байгуулсан. (Articles of аgreement) Монгол улс Дэлхийн банкны 155 дах гишүүн улс болохтой зэрэгцэн төмөр хонь жилийг угтан авсан билээ.

Монгол улсад иргэдийн оролцоог хангахад 14 дэх жилдээ ажиллаж байна

Helene Carlsson Rex's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Хөгжлийн төлөөх аливаа аянд бүх зүйл төлөвлөсөн ёсоор явахыг бид хүсдэг.  Үр дүн, нөлөөллийг бий болгохын тулд арга хэрэгсэл, шилдэг туршлагыг эрэлхийлдэг. Гэхдээ, хөгжил гэдэг бол тодорхой шинжлэх ухаан биш учраас юмс тэр болгон төлөвлөсөн ёсоор биелээд байдаггүйг бид мэднэ. Засгийн газрын өөрчлөлт шинэчлэл, эдийн засгийн хямрал зэргээс шалтгаалж  төслийн загвар оновчгүй болж хувирах тохиолдол элбэг байдаг.

Гэвч, олон саад тотгор байсаар байтал төлөвлөсөн ёсоор амжилттай хэрэгждэг төслүүд байдаг.  Үүний нэг жишээ бол Монгол улсад амжилттай  хэрэгжиж 2015 оны 9 дүгээр сарын 17-нд  эцсийн гуравдугаар шатны нээлтээ хийсэн Тогтвортой амжиргаа төсөл юм.

Анх 2002 онд, Монгол улсын нийт малын гуравны нэгийг авч одсон, хөдөөний хүн амын ядуурлын түвшинг улам нэмэгдүүлсэн  хэдэн жил дараалсан ширүүн өвлийн дараа, Дэлхийн банкнаас тогтвортой амжиргааг дэмжих шинэ арга зам болох уг төслийг хэрэгжүүлэх шийдвэрийг гаргаж байсан.      Тухайн үед,  орон нутгийн хөгжлийн төлөвлөлтөд иргэдийн оролцоог хангах туршлага Монгол улсад үндсэндээ байгаагүй бөгөөд орон нутгийн санхүүжилт маш бага байсан. 

Хөрөнгө оруулалтын санг орон нутгийн түвшинд байршуулж сангийн зарцуулалтыг хувиарлахад орон нутгийн иргэдийн саналыг хатуу харгалзахад төслийн хэтийн зорилго оршиж байсан. Монголын өвлийн ширүүн уур амьсгалын эрсдэлтэй холбоотойгоор  бэлчээрийн менежмент, өвлийн бэлтгэлийг    сайжруулах шаардлага тулгарсан үе байсан. Үр ашиггүй төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн түүхтэй улсын хувьд санхүүгийн төвлөрлийг сааруулах бодлогын өөрчлөлтийг дэмжих нь чухалд тавигдаж байсан үе юм. 

Уг хэтийн төлөв болон үндсэн зарчмыг турших, нэвтрүүлэх, институцжуулах гэсэн гурван үе шат бүхий Тогтвортой амжиргаа цуврал төслийн загварт хөрвүүлэн тусгасан юм. 

Монголын нийгмийн халамжийн хөтөлбөрүүд ядуучуудад тусалж байна уу?

Junko Onishi's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.


Монголын эдийн засгийн өнөөгийн байдал нь түүхий эдийн үнэ унасан, эдийн засгийн өсөлт буурсан гэдэг хоёр хүчин зүйлийн нийлбэр дээр байна. Энэ байдал нь орлогын бууралтад илүүтэй өртөж байгаа ядуучууд болон эмзэг бүлгийн хүмүүсийг хамгаалах нийгмийн халамжийн тогтолцоог шаардаж байгаа юм.

Нийгмийн халамжийн тогтолцоо хэр сайн ажиллаж байгааг дүгнэхийн тулд нийгмийн халамж юунд зарцуулагдаж байгааг, ядуу, эмзэг гэр бүлд зарцуулагдаж байна уу, үүнээс тэд хангалттай хамгаалалтыг авч чадаж байна уу гэдгийг авч үзэх хэрэгтэй. 

Далайн хар шуурга, циклонгүй Улаанбаатар хотод үерийн аюул нүүрлэнэ гэв үү, үгүй байлгүй дээ?

Artessa Saldivar-Sali's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Улаанбаатар хотын үерийн эрсдэлийг багасгах нь

Циклонд хамгийн өртөмтгий Манила хотод төрж өссөн миний хувьд  Монгол Улсад  анх ирэхдээ зах хязгааргүй  өргөн уудам тал нутаг, ,  хөх  тэнгэрээр нүдээ хужирлана  гэж бодож байлаа. Үнэхээр  өргөн уудам тал нутаг , хөх цэнхэр тэнгэр  миний нүдийг хужирласан, харин Монгол Улсын  нийслэл Улаанбаатар бол миний урд өмнө нь  амьдарч, ажиллаж байсан олон хотоос нэг их ялгаагүй юм байна  гэдгийг төдөлгүй ойлгосон.
 
Энд  хурдацтай өсөн дэвжиж байгаа  хотын дуу  чимээ бий. Хөдөө орон нутгаас илүү боломжтой амьдралын төлөө хүмүүс  Улаанбаатар хотод шилжин ирсээр байгаа бөгөөд  Монгол улсын  нийт хүн амын гуравны нэгийнх нь гэр орон болжээ. Улаанбаатар космополитан хот болсоор, энд куба тогоочтой куба зоогийн газар хүртэл бий бас Азийн бусад хотуудын  нэгэн адил Улаанбаатарт ч үер усны аюул тохиолддог.
 
1953-2013 онуудад тохиолдсон  34 үерийн 60 хувь нь 2000-2009 оны хооронд болжээ. 1966 оны үерийг “үнэхээр  томоохон хэмжээний үер” байсан гэдгийг монголчууд одоо ч гэсэн  дурсан ярьдаг . Гэвч  тэр үеп  Улаанбаатар хотын хүн ам ердөө 200.000 байсан бол одоо нэг сая 300 мянганд хүрээд байна.    

Монголын шилжилт: Байхгүйгээс байгаа руу

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Зарим үед огт санаандгүй газраас шинэ санаа төрдөг. Хэдэн сарын өмнө  Монголд буцаж ирсэнийхээ дараа би 1990-ээд онд энд амьдарч байснаас хойш Монголд ямар их зүйл өөрчлөгдсөнийг ажигласан. Олон өөрчлөлтийг  шууд хараад мэдэхээр байсан, тухайлбал, өндөр байшингууд, кафенуудыг шинэ гэдгийг анх удаа Монголд ирсэн гадаадын хүн ч хараад мэдэхээр байлаа. Энэ өөрчлөлт хэрхэн явагдсан нь нутаг руугаа буцах гэж байгаа гадаадын хүнтэй ярилцах сэдэв байсан юм.
Mongolia's black market in 1994
Монголын "хар зах" 1994 онд
фото: James H. Anderson
1993 онд Монголд би анх ирсэнийхээ дараа, энд ирсэн гадаадын хүний хамгийн түрүүн сурдаг үг нь “байхгүй” гэдэг үг гэдгийг мэдсэн. “Тийм юм байхгүй, бидэнд байхгүй, алга байна”. Эдгээр хэдэн үгийг зүгээр л толгойгоо сэгсрэх хөдөлгөөнөөр мөн орлож болдог байлаа.

“Танайд талх байна уу”
“Байхгүй”
“Будаа байна уу”
“Байхгүй”
“Ус /эсвэл цахилгаан, халаалт/ яагаад байхгүй байгаа юм бол”
“Байхгүй”

Монгол: 20 хувийн өсөлт бүхий эдийн засгийн эрсдэл нь юу вэ?

Rogier van den Brink's picture

Available in English

 Мөнхийн хөх тэнгэртэй Монгол орноос чимэгтэй сайхан мэдээнүүд сонсогдож эхэллээ.  Энэ оны гуравдугаар улиралд эдийн засаг 20.8 хувь өсч, хоёрдугаар улиралын 17.3 хувийн өсөлтийг ч гүйцсэн нь урьд өмнө байгаагүй эдийн засгийн тэсрэлтийг бий болголоо ( өмнөх жилийн мөн үетэй харьцуулсан өсөлт). Энэ өсөлт нь уул уурхайн салбар, ялангуяа 2012 онд үйлдвэрлэлт нь эхлэх алт зэсний дэлхийн хэмжээний орд болох Оюу толгойгоос үүдэлтэй ч бусад олон жижиг уул уурхайнууд бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж байгаа учир хамрах хүрээ нь өргөн байна. Үйлдвэрлэлийн салбар ч сайн байна.

Pages