Syndicate content

Social Development

رویدست گرفتن اقدامات عملی، یگانه راه جهت تأمین آینده روشن برای افغانها

Hartwig Schafer's picture
Also available in: English | پښتو
Today, over 8.5 million students attend school–over 40% of them girls
امتیاز عکس: شرکت مشورتی رومی/ بانک جهانی

در سال ۲۰۰۱ میلادی صرف یک میلیون متعلم شامل مکاتب در افغانستان بودند، که تمام آنان را پسران تشکیل میداد. اما امروز تعداد متعلمین در مکاتب این کشور به بیشتر از ۸،۵ میلیون تن رسیده، که از این جمله ۴۰ درصد آنها را دختران تشکیل میدهد.
 
آمنه، متعلم صنف نهم، یکی از ۳ میلیون دختر امروز قادر است با پشتیبانی مردم افغانستان و به حمایت جامعه جهانی به مکتب برود. وی میگوید: "شاهد ترقی و پیشرفت های زیادی در محیط درسی مکتب ما هستم. با تغییر در روش های تدریس و فراهم سازی مواد درسی جدید، حالا ما میتوانیم بیشتر و بهتر بیاموزیم." آمنه، یکی از میلیون ها دختر افغان است که زندگی اش در مقایسه با گذشته بهبود یافته است و امیدواری زیادی برای تحکیم یک آینده مرفه در افغانستان دارد.  
 
پس از آنکه در ماه جولای سال ۲۰۱۸ میلادی به حیث معاون بانک جهانی برای کشور های جنوب آسیا شروع بکار نمودم، اولین سفر کاری ام  به افغانستان بود. با آنکه هنوز هم افغانستان با چالش های زیادی مواجه است، اما پیشرفت و دست آورد ها در سکتور های مختلف از جمله صحت، معارف، ایجاد و بازسازی زیر بنا و از همه مهمتر تلاش و استقامات بی شائبه افغانها در برابر مشکلات و موانع، چشمگیر است.
 
افغانستان دارای ظرفیت های بالقوه برای رشد اقتصادی می باشد که میتوان از آن جمله موقیعت ستراتیژیک جغرافیایی این کشور، موجودیت نیروی جوان کار و دسترسی به منابع  سرشار طبیعی را از عوامل کلیدی و تاثیر گذار برای تأمین رُشد و توسعه اقتصادی پایدار در این کشور عنوان کرد. با استفادۀ مطلوب از این ظرفیت ها و تطبیق درست برنامه ها، افغانستان میتواند به رُشد اقتصادی سریع و بهبود همه جانبۀ در شرایط زندگی افغان ها نایل گردد.

افزایش دسترسی زنان به تحصیلات عالی

Muzhgan Aslami's picture
Also available in: English | پښتو
Afghan students attending their class in Kabul University
حضور محصلین پوهنتون طبی کابل در صنف درسی. عکس: شرکت مشورتی رومی/ بانک جهانی

برای من منحیث یک فعال حقوق زن، که شش سال اخیر عمر خود را صرف توانمند سازی زنان کرده ام، خیلی مهم است، تا از دسترسی دختران و زنان به تحصیلات عالی مطمین شوم.
 
کار با پروژه انکشاف تحصیلات عالی  در چوکات وزارت تحصیلات عالی افغانستان که مسؤلیت اساسی تأمین و تنظیم تحصیلات عالی در کشور را به عهده دارد، برایم انگیزه میدهد.
 
زمانی که در سال ۲۰۱۶ کار را به حیث متخصص جندر با وزارت تحصیلات عالی شروع کردم، عمدتاً  تلاش کردم، تا محصلین اناث با مشکلاتی که خودم در پوهنتون کابل در دوران محصلی روبرو بودم، مواجه نشوند.
 
پیمودن راه طولانی تا پوهنتون، عدم موجودیت تسهیلات و امکانات رهایشی برای محصلین اناث در محوطۀ پوهنتون، و فرصت های محدودی برای تحصیلات فوق لیسانس در خارج از کشور برخی از مشکلاتی بودند که من و دوستانم از آن زمان به یاد داریم. اینها  از جمله عواملی بودند که همه با هم سبب  حضور کمرنگ محصلین اناث در نهاد های تحصیلات عالی می شدند.
 
 اکنون، با تطبیق دومین پلان ملی ستراتیژیک تحصیلات عالی برای سال های ۲۰۱۵ – ۲۰۱۹ تحت پروژه انکشاف تحصیلات عالی به حمایت مالی صندوق بازسازی افغانستان، اکثر چالش های که من شاهد آن بودم از میان برداشته شده اند.

چگونه از پیشرفت ها و ناتوانایی های یک دهه گذشته در افغانستان آموخت

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | پښتو
چگونه از پیشرفت ها و ناتوانایی های یک دهه گذشته در افغانستان آموخت


افغانستان در یک دهه یی گذشته شاهد پیشرفت های زیاد بوده اما در عین زمان با عقب گرد های نیز رو برو شده و فرصت های را نیز از دست داده است.
 
در کل، وضعیت اقتصاد بزرگ و امنیت افغانستان از سال ۲۰۰۷ میلادی به بعد را میتوان به دو مرحله متمایز تقسیم کرد: قبل و بعد از انتقال مسولیت های امنیتی در سال ۲۰۱۴، زمانیکه نیرو های بین المللی مسوولیت های امنیتی را به نیرو های امنیتی ملی افغانستان سپردند.
 
مرحله قبل ازانتقال مسولیت های امنیتی شاهد رشد بلندتر اقتصادی (در سال ۲۰۰۷ تولید ناخالص سرانه ۶۳ درصد رشد نمود) وضعیت امنیتی نسبتاً پایدارتر بود. از سال ۲۰۱۴ به بعد رشد اقتصادی رو به رکود بوده که پایین تر از میزان رشد جمعیت در این کشور است و همچنان وضعیت امنیتی با گذشت هر روز وخیمتر گردیده است. بعد از خروج بخش بزرگی از نیروهای بین المللی و کاهش دوامدار کمک ها در بخش امنیتی و ملکی بعد از سال ۲۰۱۲، وضعیت اقتصادی ضربه محکم و بزرگی را متحمل شد که  اکنون تلاش ها برای بیرون رفت از آن آدامه دارد.
 
هم  زمان با این، رفاه عامه را نیز میتوان به دو بخش متمایز دسته بندی  کرد.

رفاه افغانستان مستلزم سرمایه گذاری بالای مردم است

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | پښتو
Afghanistan’s prosperity rests on investing in its people
حضورشاگردان در یکی از مکاتب ابتدایی ولایت بلخ.  عکس: شرکت مشورتی رومی/ بانک جهانی

گروپ بانک جهانی، امروز نخستین گزارش شاخص سرمایه گذاری بالای مردم را منتشرنمود. این گزارش جدید شاخص بین المللی میزان سرمایه گذاری را نظر به استفاده مکمل ظرفیت هر فرد در کشور های جهان نشان میدهد.

گزارش شاخص سرمایه گذاری بالای مردم (HCI) بخش از پروژه سرمایه گذاری بالای مردم میباشد، که توسط گروپ بانک جهانی بمنظور اگاهی دهی و روشن ساختن اذهان عامه درمورد نقش پیشرفتهای طویل المدت سرمایه گذاری بالای مردم در هر کشور رویدست گرفته شده است. این پروژه در راستای ایجاد تحرک در هر کشور بخاطر استفاده ازمنابع موجوده برای تسریع روند سرمایه گذاری ها بالای مردم نقش مهم ایفا خواهد نمود.

براساس یافته های این گزارش افغانستان صرف به ۳۹ در صد ظرفیت بل القوه خود در شاخص سرمایه گذاری بالای مردم رسیده، که نشاندهنده ۱۴ سال تعلیم و زنده گی تا سن ۶۰ سالگی میباشد.
 
افغانستان در گزارش شاخص سرمایه گذاری بالای مردم تقریبا در رده (جایگاه) قرار گرفته که کاملاً مطابقت به وضعیت عینی اقتصادی این کشور دارد. این در حالیست که این کشور در جایگای کمی بالا تر در مقایسه با سایر کشور های داری عاید پایین همچون افغانستان قرار گرفته است.

در حال حاضر شرایط تعلیمی برای یک متعلم دختر در افغانستان چگونه است

Nathalie Lahire's picture
Also available in: English | پښتو
Nathalie Lahire attends a class along with students in Abul-Qasim Ferdowsi Girls High School in Kabul
ناتلی لیر در جمعِ از متعلمین دختر حین بازدید از لیسه عالی نسوان ابوالقاسم فردوسی در شهر کابل.
عکس: ناتلی لیر/ بانک جهانی

اموزش دختران در مکاتب افغانستان همزمان با فرصت ها و چالش های متعدد  همراه بوده که این امر رابطه مستقیم به محل سکونت آنان و یا دیدگاه باشندگان محلاتِ شان نسبت به آموزش دختران دارد.
 
همچنان چگونگی وضعیت زیرینا ها، تسهیلات آموزشی در دهات و یا  شهر ها، تعهد معلمین، و بلاخره موجودیت و دامنۀ فساد در جامعه را میتوان از دلایل دیگر بر شمرد که بالای میزان حضور و یادگیری متعلمین دختر تاثیر داشته باشند.

در کل گفته میتوانیم که تداوم چندین سال جنگ و بی ثباتی سیاسی در افغانستان آسیب های زیادی را به بدنۀ نظام آموزشی و تحصیلی این کشور وارد ساخته است.

سکتور معارف همواره در خط مقدم تنش های سیاسی و درگیری های نظامی میان گروه های درگیر جنگ در افغانستان قرار داشته است.

در نتیجه، اوضاع سیاسی و اقتصادی نامطلوب مانع تطبیق اصلاحات در پالیسی ها و انفاذ قوانین گردیده و کیفیت خدمات آموزشی را مختل میسازد.

در عین زمان این وضعیت منتج به ناتوانی در حکومتداری گردیده است.

با اینحال، میزان ثبت نام در مکاتب افغانستان چشمگیر و درخور توجه است.

تشریک بهتر معلومات میتواند وضعیت زندگی افغان های عودت کننده را بهبود بخشد

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | پښتو
A bus with returnees from Pakistan at the IOM Screening center on Turkham border in Nangarhar province
یک موتر بس حامل عودت کنندگان افغان از پاکستان در یکی  از مراکز سازمان بین المللی مهاجرت حین ارزیابی وضیعت آنها در مرز تورخم، ولایت ننگرهار. عکس از  ایوا سوریر ، سازمان بین المللی مهاجرت

چهار دهه جنگ، خشونت، ناامنی، اوضاع شکننده یی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی افغانستان را به بزرگترین نفوس بیجا شدگان مبدل ساخته است. تخمین میشود که هرسال بیشتر از۱۰۰۰۰۰ افغان در حرکت از یکجا به جای دیگر میباشد.

از سال ۲۰۰۲ به این سو، حدود ۵،۸ میلیون پناهجوی افغان و چندین میلیون افغان ‌دیگر که اسناد و مدارک پناهجوی بودند، به افغانستان عودت نموده اند. این در حالیست که از سال ۲۰۱۵ به این سو بیشتر از ۲ میلیون پناهنده و مهاجر بدون  اسناد دوباره به کشور عودت نموده اند.

موج تازۀ برگشت مهاجرین از پاکستان درسال ۲۰۱۶ بخش مهم این روند را تشکیل میداد؛ چنانچه که در این جریان بیشتر از ۶۰۰۰۰۰ هزار عودت کننده صرف در ظرف شش ماه نخست این سال ثبت شده بودند. ارقام و معلومات موجود نشان میدهد که اکثر عودت کنندگان در محلات شهری و اطراف شهرها مسکن گزین میگردند زیرا انها نمیخواهند با مشکلات و محدودیت های فرصت های کاری، دسترسی به خدمات اساسی، و زیرساخت های اندک مواجه شوند. باور اینست که اگر آنان در این محلات جابجا نشوند ممکن مشکلات اساکان شان در مناطق دیگر مانع موفقیت ادغام مجدد شان شده و امکان دارد سبب بیجا شدن دوباره آنها گردد.

حمایت از عودت کننده گان و محلات میزبان که برگشت کننده گان در آن مناطق استقرار مجدد میابند، نیازمند ایجاد ابتکار و همکاریهای مشترک بیشتر میان موسسات بین المللی و وزارت های ذیربط حکومتی میباشد.

در همین راستا،  امروز بانک جهانی و سازمان بین المللی مهاجرت یک توافقنامۀ تشریک معلومات (DSA) را امضاء نمودند که مطابق آن همکاری های موجود میان این دو نهاد تقویت میابد.

نشر آمار و ارقام اخیر پیرامون وضیعت فقر در افغانستان: هشدار برای اقدامات عملی و پیشگیرانه، نه ایجاد نا امیدی

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | پښتو

نشر سروی وضعیت زندگی درافغانستان توسط اداره مرکزی احصائیه یک تصویری کلی از واقیعت های موجود را در این کشور برملا میسازد. آمار و ارقام ارایه شده حاکی از آنست که بیشتر از نصف افغانها در زیر خط فقر زندگی مینمایند، که این حالت نشان دهنده تشدید وخامت اوضاع اجتماعی- اقتصادی نسبت به سالهای ۲۰۱۱-۲۰۱۲ میلادی[i] میباشد. نشر یافته ها و ارقام تازه این سروی در زمان مناسبی صورت میگیرد، چنانچه که این ارقام نخستین بسته معلومات تحلیلی پیرامون چگونگی وضعیت رفاه مردم افغانستان را پس از زمان انتقال مسؤولیت های امنیتی از نیروی های بین المللی به نیرو های امنیتی افغانستان در سال ۲۰۱۴ فراهم میسازد.

باوجود اینکه یافته ها این سروی نا اُمید کننده اند، اما مبتنی بر واقیعت اند

باتوجه به آنچه که در افغانستان در طی پنج سال گذشته اتفاق افتاده و این کشور مسیر پر فراز و نشیب پیموده، افزایش چشمگیر فقر در این مقطع زمانی دور از انتظار نبود. میزان بُلند فقر رابطه مستقیم با رکود فعالیت های اقتصادی، افزایش تراکم  نفوس و بدتر شدن وضعیت امنیتی دارد. از سوی دیگر ساختار های اقتصادی افغانستان طی سالیان متمادی در اثر جنگ و ناامنی از هم فروپاشیده و منابع بشری و معیشتی آن بنابر بی ثباتی و نا امنی به شدت آسیب دیده باشد، بدون شک که ریشه های فقر بستر گسترده دارد.

با شروع تدریجی خروج نیرو های بین المللی در اوایل سال ۲۰۱۲ میلادی، و کاهش همزمان کمک های مالی به بخش های نظامی و ملکی، میزان عرضه و تقاضا به خدمات و فعالیت های اقتصادی و سکتور خصوصی نیز به شدت کاهش یافت. بدترشدن اوضاع امنیتی پس از سال ۲۰۱۴؛ باعث کاهش اعتماد سرمایه گذاران و مسهلکین نسبت به اوضاع سیاسی گردید و این وضعیت بالنوبه یک شوکه اقتصادی بزرگ را ایجاد کرد. بدون شک میزان رُشد اقتصادی افغانستان که طی سالیان ۲۰۰۳ الی ۲۰۱۲ همه ساله در حدود ۹،۴ درصد بود، در اثر بدتر شدن اوضاع امنیتی در جریان سالهای ۲۰۱۳ الی ۲۰۱۶ به ۲،۱ درصد کاهش یافته است. همزمان با رُشد ۳ درصدی میزان نفوس در سال، میزان درآمد سرانه به حساب تولید ناخالص داخلی از سال ۲۰۱۲ بدینسو به طور دوامدار کاهش یافته است، چنانچه که  در سال ۲۰۱۶ به اندازه ۱۰۰ دالر امریکایی کاهش در مقایسه به سال ۲۰۱۲ گزارش گردیده است. شایان ذکر است که حتی در طول سال های که افغانستان رُشد اقتصادی مطلوب را تجربه کرد، کاهش قابل ملاحظۀ در میزان فقر رونما نگردید، زیرا محور رُشد اقتصادی در کاهش فقر بر محلات فقیر این کشور متمرکز نبود. رویهمرفته با پیش افتادن افزایش رُشد نفوس از رُشد اقتصادی در طی سال های اخیر، افزایش میزان فقر غیر قابل اجتناب بود.

رفاه در حوزه جنوب آسیا مستلزم سهم بیشتر زنان با پرداخت معاش کافی در نیروی کار

Annette Dixon's picture
Also available in: English

Women in the Work Force
جنوب آسیا شاهد رشد اقتصادی ٦ در صدی طی ٢٠ سال گذشته بوده، که این امر در نتیجه سبب کاهش فقر و بهبود در عرصه صحت و تعلیم و تربیه گردیده است. ما در حالیکه از این پیشرفتها در روز جهانی زن تجلیل می کنیم، بهتر میبود اگر زنان بیشتر با دریافت مزد کافی شامل نیروی کار میبودند. زنان در جنوب آسیا فقط ٢٨ درصد نیرو کار و یا انعده شان که در جستجوی کار هستند، را تشکیل میدهند. در مقایسه  با حوزه خاورمیانه و شمال آفریقا که در انجان ٢١ درصد نیرو کار را مردان تشکیل میدهند در حوزه جنوب اسیا مردان ٧٩ درصد نیرو کار هستند، که این دومین کمترین میزان در جهان است.
 
 نیروی بالقوه انکشاف  جنوب آسیا با بزرگترین جمعیت کار در حال رشد، در طبقه متوسط قرار دارد؛ اما کمبود زنان در مشاغل و مشارکت اقتصادی، منعکس دهنده فرصت های از دست رفته است. ده ها میلیون زن در هند و سریلانکا، در طول بیست سال گذشته از نیروی کار کنار رفته اند.
 
 از جمله بسیاری از عوامل باز دارنده، یکی هم بیسوادی است که تقریبا نیمی از زنان بالغ  در جنوب آسیا را دربر میگیرد که دخترانشان از بالاترین میزان سوء تغذی در جهان رنج می برند. میزان خشونت علیه زنان و مرگ و میر مادران در بالاترین میزان در جهان باقی مانده است. همه این عوامل مشارکت کم، بیکاری بیش از حد  و تفاوت های مزد مستمر برای زنان است، که در بازار کار را نشان می دهد.
 
 چه کاری می توانیم انجام دهیم تا به وجه احسن، زنان را تشویق کنیم تا در نیروی کار شرکت کنند؟ این کار، با شروع ارزش قایل شدن به ارزشهای دختران برابر فرزندان است - دسترسی آنها به غذاهای مغذی و سرمایه گذاری در آموزش و پرورش آنها برای دستیابی به توانایی هایشان فراهم می شود. بیایید علاقۀ دختران جوان را در موضوعاتی مثل علم و ریاضیات جلب کنیم و آنها را متقاعد سازیم که آنها به همان اندازه پسران توانایی دارند و میتوانند در مهندسی، تحقیقات علمی، فناوری اطلاعات و دیگر زمینه هایی که توسط کارفرمایان تقاضا می شود، شغل ایجاد کنند. ما همچنین باید توجه فرزندانمان را به احترام دختران و زنان افزایش دهیم و روشن کنیم که برای خشونت مبتنی بر جنسیت، هیچ مجال باقی نمانده است.

اهمیت نقشه برداری برای اینده افغانستان، اما یک سرک در یک وقت

Walker Bradley's picture
Also available in: English | پښتو
Mapping Afghanistan’s future, one road at a time
اوپن ستريت مپ يک منبع رایگان معلومات جغرافيايی است که توسط یک گروهی از متخصصان  نقشه برداری بميان آمده و فعالیت می نماید. عکس: تایمنی فلم/ بانک جهانی

بانک جهانی در ماه می سال ۲۰۱۷، از پانزدهمین  سالگرد از سرگیری فعالیت هایش در افغانستان تجليل نمود.  این در حالیست که طی این ۱۵ سال گذشته بانک جهانی حمایت لازم را برای دولت افغانستان غرض فراهم آوری خدمات عامه به افغانها فراهم نموده است. در اين فرایند، مشترکاً با دولت افغانستان ما توانستیم معلومات و آمار بسیاری را در بخش های صحت، معارف و هم چنان زیربنا ها جمع آوری نمايیم.

با آنکه معلومات در عرصه های مختلف بصورت پراگنده و غیر هماهنگ در دسترس عام قرار دارد اما این معلومات هنوز هم کافی نیست تا افغانها و همکاران انکشافی را در طرح ریزی برنامه ها و تدوین پاليسی ها که نقش کلیدی دارند، کمک نماید. به طور مثال ما در حاليکه آمار تطبيق واکسين و اطفال نوزاد را داريم، اما در مورد سرک ها ییکه به مراکز صحی منتهی میشوند آگاهی نداریم. به همین ترتیب، ممکن است در رابطه به میزان حاضری شاگردان در مکاتب و شاگردانيکه در امتحانات کامياب ميشوند بدانیم، اما  در مورد اینکه آیا چه زمانی را در برمیگیرد، تا شاگردان به مکتب برسند، معلومات کافی در دست نداريم.

این مثال ها نشان دهنده این است که چگونه  معلومات و آمار اساسی و دقیق ميتواند در گسترش پلانگذاری تسهيلات و خدمات صحی کمک نماید  و يا هم چگونه میتوانیم با دسترسی به این آمار دسترسی معارف را تقويت بخشیم. در نهایت امر، نقشه برداری هرکيلومتر سرک به ما کمک مينماید، تا بدانیم که اطفال بعد از طی چه مصافتی به مکتب میرسند، یا چه زمانی نیاز است، تا یک بیمار به شفاخانه برسد. بدون شک، دسترسی به آمار اساسی و دقیق یک نياز شمرده می شود، تا در روشنی آن مسوولین ذیربط در تمام سطوح از آن استفاده نمایند. 

چگونه ابتکار و نو اوری در باغداری باعث بهبود در معیشت و درآمد دهاقین و باغداران در ولایت بلخ میگردد؟

Ahmad Fahim Jabari's picture
Also available in: English | پښتو
NHLP is working toward the overarching goal of promoting the adoption of improved production practices.
هدف کُلی برنامه ملی باغداری و مالداری ترویج و حمایت از روش و شیوه های مُدرن تولیدی محصولات زراعتی برای دهاقین و باغداران میباشد. عکس: برنامه ملی باغداری و مالداری/ بانک جهانی

هر روز کاری خود را در ایجاد هماهنگی به منظور تلاش های مشترک با همکاران و سایر شرکای کاری اغاز مینمایم. ازاینکه به صفت یک عضو برنامه ملی باغداری و مالداری ایفای وظیفه مینمایم، بسیار راضی هستم، زیرا ما در راستای رُشد و توانمند سازی بنیاد اقتصادی افغانستان تلاش مینمایم.
 زمانیکه من با برنامه ملی باغداری و مالداری به حیث مسؤول ارتباطات عامه در سال ۲۰۰۹ به کار آغاز کردم، درک من از وضعیت دهاقین در ولایت شمال در آنزمان این بود که اکثریت آنان فاقد معلومات کافی در مورد کار شیوه های مدرن و استفاده از تکنالوژی پیشرفته در عرصه های باغداری، مالداری و سیستم های آبیاری بودند. اندازه تولیدات و حاصلات زراعتی کمتر از توقع دهاقین  و باغداران بود و کیفیت محصولات یک چالش برای آنان محسوب میشد. به عنوان یک فرد که در بخش زراعت تحصیل نموده ام و در شمال افغانستان زندگی میکنم، زمانی را در گذشته به خاطر می آورم که دهاقین به هیچ وجه ترغیب و تشویق نگردیده ، تا به شیوه های مدرن باغداری روی بیاورند و باوجود آنکه برای امرار معیشت شان تلاش های خستگی ناپذیر مینمودند، اما درآمد شان خیلی ناچیز میبود.

در آغاز مرحله تطبیق پروژه برای دهاقین دشوار بود، تا بالای برنامه ملی باغداری و مالداری اعتماد نمایند، مگر با گذشت زمان به گونه تدریجی به اثبات رسید که شیوه های مُدرن که دهاقین و باغداران با آن آشنا گردیدند، از مؤثریت و مؤلدیت بُلند اقتصادی برخوردار  میباشد. محور فعالیت های این برنامه متمرکز به تعدیل و جاگزین ساختن شیوه های عنعنوی باغداری و مالداری به شیوه های مُدرن و مطابق به معیار های پذیرفته شده امروزی میباشد. طرح ایجاد باغ های جدید با غرس نهال های میوه جات متنوع به گونه عملی گردیده است که بازاریابی برای آن سهل بوده و در عین زمان سازگار با شرایط آب و هوا و موقیعت جغرافیایی هر ولایت باشد.

Pages