Syndicate content

August 2017

آیا د متشبثینو لپاره کوچنۍ مالي مرستې، زدکړې، سپارښتنې او هغوی ته سلا مشورې کولای شي، څو په افغانستان کې کاري فرصتونه رامنځته کړي؟

Pratap Sinha's picture
Also available in: English | دری
نوریه یوه له هغو متشبثو مېرمنو څخه چې د نتیجه برنامې په مرستې یې خپله د قالینو د اوبدولو دستګاه فعاله کړې، وايي: " د نتیجه برنامې په مرسته اوسمهال موږ وتوانېدلو، چې خپل د اړتیا وړ وسایل او اومه مواد وپیرو او وروسته له دې ځان ته غالۍ تولید کړو." عکاسي: د رومی مشورتي شرکت/ نړیوال بانک

څرنګه چې نړیوال هر کال د اګسټ میاشتې ۱۲مه نیټه د ځوانانو نړیوالې ورځې په توګه نمانځي، د افغانستان ډیری خلک، په ځانګړې توګه ځوان نسل هڅه کوي، څو د خپل ځان لپاره د ځلانده او بریالي راتلونکي په موخه غوره او مناسبه لارې وپلټي او ومومي. د ملګرو ملتونو د وګړیو صندوق د معلوماتو پر بنسټ، د افغانستان شاوخوا ۶۳ سلنه وګړي د ۲۵ کلنو څخه لږ عمر لري، چې دغه حالت د افغانستان وګړي د سن پر بنسټ د شیب لرونکي هرم (steep pyramid) جوړښت په بڼه انځور شوی او دا په چټکۍ سره په هېواد کې د ځوان نسل د زیاتیدو ښکارندوي کوي. دا په داسې حال کې ده، چې افغان ځوانان د روغتیا، ښوونې او روزنې، کاري فرصتونو او جنسیتي نا انډول په برخو کې له سختو ستونزو او خنډونو سره مخ دي.

د دې ستونزو د حل په موخه د کار، ټولنیزو چارو، شهیدانو او معلولینو وزارت د کلیوالو او دویمه درجه ښارونو هغه ځوان نسل، چې د زدکړو کچه یې ټیټه ده، د خپل وړیا مالي مرستو آزمایښتي پروګرام تر پوښښ لاندې نیولي. د یادولو وړ ده، چې د کمزوري اقتصادي ودې او ناڅرګند لیدلوري ته په کتو د دغه کوچني او بلاعوضه مالي مرستې موخه دا ده، څو هغه ځوانان، چې غواړي پانګونه وکړي یا هم د ځان لپاره کار وکړي، د هغوی لپاره په خصوصي سکتور کې کاري موقع برابره کړي او ملاتړ یې وکړي. دا برنامه د افغانستان د بیارغونې صندوق په مالي مرستې د نتیجه پروژې تر پوښښ لاندې پلي کیږي.

کله چې ما، ۲۳ کلنه فریحه د کوچنیو وړیا مالي مرستو ترلاسه کولو لپاره د مرکې پر مهال ولیدله، د دولت لخوا یې هر ډول مالي ملاتړ ته د شک په سترګه کتل، خو د خپلې سینګارتون د راتلونکي او پرانیستلو په اړه یې ډاډ درلود. د فریحې دا هیله وروسته له هغه بشپړه شوه، چې د کوچنی وړیا مالي مرستې (۵۰۰ امریکایي ډالره) د ترلاسه کولو خبر یې ترلاسه کړ. فریحې، په لومړیو کې په یوه سینګارتون کې زدکوونکې وه او هلته یې اړین مهارتونه زده کړل. اوسمهال نوموړې له دې مالې مرستې څخه په خپل کسب او کار کې ګټه اخلي او اوسمهال هغه د خپل سینګارتون یوه شریکه ده او مشري یې هم کوي. هغه وايي: " ما د زده کوونکي په توګه په کافي اندازه عواید نه لرل، خو اوسمهال زه په دې کار کې شریکه یم. دا ښه کار دی او د پرمختګ په حال کې دی."

فریحه، د نتیجه پروژې د کوچنیو وړیا مالي مرستو د ګټه اخیستونکي په توګه؛ د لومړنیو مالي زدکړو، بازار موندنې او همدارنګه د کسب او کار او پانګونې لپاره د اړینو موضوع ګانو د زده کولو په موخه د تشبثاتو د پراختیا په ښوونیز پروګرام کې د یوې ښځې په توګه ګډون کړی وو. نوموړې همدارنګه له دې امله هم خوشحاله ښکاري، چې د ښوونیز پروګرام پر مهال یې د تشبث پیلولو په موخه انځوریز کتابونه ترلاسه کړي او عملي کارونو کې یې ګډون کړی او همدارنګه په دې برخه کې یې لومړني معلومات ترلاسه کړي دي.

فریحه د سلګونو ښځو په منځ کې هغه څوک ده، چې د نتیجه پروژې له لارې یې د مالي مرستو ترلاسه کولو لپاره غوره شوې او له دې لارې یې زدکړې کړي دي. تر اوسه له ۱۷۰۰۰ زره غوښتونکیو څخه شاوخوا ۲۵۰۰ کوچنیو سوداګرو د نتیجه پروژې له لارې کوچني بلاعوضه مالي مرستې ترلاسه کړي دي. د دې متشبثینو شاوخوا ۳۰ سلنه ښځې دي. د یادولو وړ ده، چې دا پروژه په کابل، ننګرهار او بلخ ولایتونو کې پلي شوې ده.
 

په ډایکندي ولایت کې د صحت برنامې مثبتې اغېزې

Fahimuddin Fahim's picture
Also available in: English | دری



که څه هم زه په ډایکندي ولایت کې د پروژو د مدیریت په برخه کې پراخه تجربه لرم، خو د عامې روغتیا وزارت له خوا په دې ولایت کې د صحت برنامې د تطبیق اغیز او پراخوالی په رښتیا هم ډېر الهام بښونکی دی – د بېلګې په توګه کولای شم په دغه ولایت کې د هغو ۳۹ روغتیايي مرکزونو یادونه وکړم کوم چې هلته لومړني روغتیايي خدمات وړاندې کوي، چې دا ټول په میاشتنۍ توګه د څه باندې ۷۷۰۰۰ ناروغانو درملنه او پالنه ېې ترسره کوله. د ۲۰۱۶ کال د اکټوبر په میاشت کې، دغو مرکزونو وکولای شول، تر څو د خپلو ناروغانو د زېږون ۶۱۵ پیښو ته رسیدنه وکړي، چې له دې ټولټال نویو زیږول شویو ماشومانو څخه څه باندې ۶۹ یې یوازې د تیمران په روغتیايي مرکز کې نړۍ ته سترګې راغړولې دي.
 
په حقیقت کې، کله چې د بحث محور د ښځو پر روغتیا باندې ولاړ وي، نو د صحت د زده کړې برنامه پر دې توانیدلی، تر څو په هر یوه دغه روغتیايي مرکز کې لږ تر لږه د یوې ښځینه روغتیايي کارکوونکې د شتون زمینه برابره کړي. دا کار تر یوه ځایه پورې د کلیو په کچه د ماشوم د زېږون د ماهرانو او روغتیايي نرس قابله ګانو د روزنیز پروګرام د بریالي پای ته رسیدو له کبله ممکن شوی ده، چې کولای شو له دغو روزنیزو او ښوونیزو پروګرامونو څخه په دې ولایت کې د کلیو په کچه د قابله ګانو  او د ټولنې په کچه د نرسانو د روغتیايي زده کړې په توګه یادونه وکړو. همداشان، دغه پروګرام د صحت د برنامې تر پوښښ لاندې ټولو سیمو کې، د کلیو په کچه یو لړ روغتیايي مرکزونه هم د سیمه ییزو شوراګانو په مرسته جوړ او پیاوړي کړل او د روغتیايي کارکوونکو د دندو پر صلاحیت او اعتبارلیکونو باندې یې څارنیز تدابیر او جدي څېړنه عملي کړه.
 
د صحت برنامه د عامې روغتیا وزارت یو له مهمو پروګرامونو څخه شمېرل کېږي، چې د هغې تمویل د بې وځله هېوادونو لپاره د نړیوال بانک د نړیوالې پرمختیايي ادارې له بودیجې او د افغانستان د بیارغونې صندوق لخوا د څو نورو نړیوالو تمویلوونکو ادارو په ګډ مشارکت تر سره کېږي. د افغانستان د اسلامي جمهوري دولت د عامې روغتیا وزارت له ۲۰۱۳ کال څخه د ۲۰۱۷ کال د جون تر میاشتې پورې د PU-AMI په نوم له یوې غیر دولتي ادارې سره تړون لاسلیک کړی وو، تر څو د ډایکندي په ولایت کې د وزارت له لوري د څرګندو شویو روغتیايي ملي موخو سره سم بنسټیز روغتیايي خدمات وړاندې کړي. په دغو موخو کې د مور او ماشوم د مړینې د پیښو راکمول او د ماشوم د روغتیا ښه والی او د معیاري تغذي په خاطر د تدابیرو نیول شامل وو. له همدې کبله، دغه برنامه روغتیايي خدماتو ته د لاسرسي د زیاتوالي، ظرفیت جوړونې، د همکارۍ او همغږۍ د پیاوړتیا، د څارنې او ارزونې د اطلاعاتو د کارونې دودوالي او د درملو د لېږد او ورته د لاسرسي په برخه کې د اسانتیاوو په رامنځته کولو باندې متمرکزه ده.