Syndicate content

April 2018

د افغانستان ښوونځي معياري او قوی ودانيو ته اړتيا لري

Julian Palma's picture
Also available in: English | دری
 Rumi Consultancy/ World Bank
د هرات ولایت په یوه لمړنی ښوونځي کې یو ښوونکي د لوبې وسایلو په واسطه د زده کونکو څخه د اعدادو پوښتنه کوي. عکس: د رومی مشورتي شرکت / د نړیوال بانک

په افغانستان کې تحصیلي او ښوونیزو آسانتیاوو ته لاسرسۍ په تېرو اوولسو کلونو کې د پراختیايي پروګرامونو یو مهم مُحرک بلل کېږي. په ۲۰۰۱ زېږدیز کال کې، تقریباَ په عمومي توګه نجونې د دغه هېواد په ښوونیز او تحصیلي نظام کې ګډون نه درلود او فقط یو مېلیون هلکانو د دې هېواد په ۳۴۰۰ ښوونځېو کې نوم لیکنه کړې وه. خو په ۲۰۱۵ زېږدیز کال کې په ۱۶۴۰۰ ښوونځیو کې د اته میلیونو ماشومانو څخه زیات ګډون د دې لامل شو، څو د نوم لیکنې په بهیرکې ۹ ځله زیاتوالی رامنځته شي.

 که څه هم د پوهنې په برخه کې لاسته راوړنې خورا مثبتې ارزول کېږي، خو د افغانستان په ښوونځیو کې د ښوونیز چاپېریال کېفیت او مصؤنیت اوس هم ډاډمن نه بلل کېږي: لږ تر لږه نیمايي درسي خونې  په خورا ګڼه ګونه حالت کې د خېمو لاندې او یا هم په یو خورا ناسم چاپېریال کې په زده کړو بوخت دي.

د طبیعي پېښو له امله د افغانستان د زیانمن کېدنې اټکل، د ښوونځیو لپاره د نویو او خوندي ودانیو جوړول او د شته ودانیو تحکیم او بیارغونې لپاره زیاتېدونکې اړتیا لا پیاوړې کوي، ترڅو په دې توګه د زده کوونکو اوښوونکو د ژوند او سلامتیا په هراړخیزه توګه تامین شي.

فرضاً که د زده کړې په یوه ښوونیزه ورځ کې زلزلې وشې، شونې ده، چې په ښوونځیو کې د معیاري ودانیو او زېربناوو د نه شتون له امله ۵ مېلیونه زده کوونکي ژوند له ګواښ سره مخامخ شي. پخوا طبېعي پېښو او له هغې څخه د اړوندو خطرونو په هکله ډاډمنو معلوماتو او ارقامو ته لاسرسۍ ډیر محدود و، او له همدې امله د پیښود مشخص وخت او راتلونکي په هکله دقیق او ډاډمن  معلومات او ارقاموته ته لاسرسۍ یوه ستره ستونزه بلل کېدله.

په افغانستان کې د څو لسیزو جګړې له امله د معلوماتو او شمېرو راټولول یو پېچلۍ حالت ځان ته غوره کړی، څرنګه چې دغه وضعیت نه یوازې له طبیعي پېښو او خطرونو سره د دغه هېواد د تګلارې په وړاندې یو ستر خنډ بلل کېږي، بلکه د طبېعي پېښو د زیانونو په وړاندې د ځواب ورکوونکو ظرفیتونو په شمېر کې هم خورا زیات کموالی رامنځته کړی.

د افغانستان دولت څنګه د افغانانو لپاره ښه روغتيايي خدمتونه برابروي؟

World Bank Afghanistan's picture
Also available in: English | دری
A local woman has brought her eight-month-old son to the Baidari Hospital in eastern Jalalabad city for vaccination.
یوې میرمنې په جلال آباد ښار کې خپل ماشوم د واکسین په موخه د بیداري روغتون ته راوستۍ ده. انځور: د رومي مشورتي شرکت/ نړیوال بانک

په تېرو ۱۵ کلو کې، پر روانې ناامنۍ سربېره، افغانستان د خپلو خلکو،‌ په ځانګړي ډول ښځو او کوچنيانو، د روغتيا ښه کولو په برخه کې منظم پرمختګ کړی. روغتيايي خدمات له نادولتي موسسو سره د ګډو نوښتيزو هڅو په مرسته په لرې پرتو سيمو کې غريبو محلاتو ته غځېدلي دي.

پدې د پوهېدو لپاره چې څه شي د دغو روغتيايي لاسته راوړنو په برخه کې مرسته کړی، موږ په کابل کې د نړيوال بانک د روغتيا له مشر کارپوه، غلام دستګير سعيد، سره چې د تازه چاپ شوي، په افغانستان کې د روغتیایی خدمتونو د وړاندي کولو ښه والی د ناامني له شتون سره سره، په نامه راپور يو ليکوال هم دی، غږېدلي يو.