Syndicate content

Conflict

څنګه په افغانستان کې د تیر یوه لسیزی د لاسته راوړنې او تللې فرصتونو څخه زدکړو

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | دری
څنګه په افغانستان کې د تیر یوه لسیزی د لاسته راوړنې او تللې فرصتونو څخه زدکړو


افغانستان په تېره یوه لسيزه کې د پرمختګونو شاهد و خو په ورته مهال د شاتګ ځيني موارد يې هم درلودل او فرصتونو يې هم له لاسه ورکړي دي.
 
په ټوله کې، کولاۍ شو د افغانستان ستر اقتصادي او امنیتی وضعیت له ۲۰۰۷ کال راهيسې پر دوو پړاوونو و ویشو:  ۲۰۱۴ کال کې د امنیتي مسوولیتونو له لېږد څخه وړاندې او وروسته، کله چې نړیوالو ځواکونو په افغانستان کې امنیتي مسوولیتونه افغان ځواکونو ته وسپارل.
 
د امنيتي مسوولیتونو له لېږد وړاندې پړاو کې د لوړې اقتصادي ودې شاهدان وو (۲۰۰۷ کال کې د يو کس ناخالص عاید ۶۳ سلنه وده وکړه) امنیتي وضعیت په نسبي ډول پایدار و. خو له ۲۰۱۴ کال نه راهيسې اقتصادي وده مخ پر ځوړ وه چې د دغه هېواد د وګړو د ودې له کچې څخه هم ټيټه ده او همداراز د هرې ورځې په تېرېدو امنيتي وضعیت ترینګلی کېږي.
 
له افغانستان څخه په زیاته کچه د بهرنيو نړیوالو ځواکونو وتل او ۲۰۱۲ کال کې په پوځي او ملکي برخو کې په دوامداره توګه د مرستو کمښت،  اقتصادي وضعیت له سخت حالت سره مخ کړ چې تر اوسه يې د ژغورولو لپاره هڅې روانې دي.
 
په ورته مهال، عامه سوکالي هم کولی شو چې پر دوو جلا برخو یې ډلبندي کړو.

د غوره معلوماتو شریکول کولی شي د راستنېدونکو افغانانو ژوند ښه کړي

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | دری
A bus with returnees from Pakistan at the IOM Screening center on Turkham border in Nangarhar province
له پاکستان څخه یو بس چې افغان کډوال په کې لیږدول کیدل او په تورخم پوله کې  د کډوالو نړیوال سازمان په یوه مرکز کې د هغوی وضعیت څیړنې پرمهال. انځور له ایوا سوریر/ د کډوالۍ نړیوال سازمان

په افغانستان کې څلور لسیزې جګړې، تاوتریخوالي، ناامنۍ، د افغانستان بد سیاسي، اقتصادي او ټولنیز وضعیت له امله زیاتره کسان ګډوال شوي دي. داسې اټکل کېږي چې هر کال له ۱۰۰۰۰۰ ډېر افغانان له یو سیمې څخه بلې سیمې ته کډه کوي.

 له ۲۰۰۲ کال راهیسې شاوخوا ۵،۸ ميلیون افغان پناه غوښتونکي او څو ميلیونه هغه افغانان چې د پناه غوښتونکو اسناد او مدرکونه لري بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي. دا په داسې حال کې ده چې له ۲۰۱۵ کال راهیسې له ۲ ميلیونه ډېر هغه افغان پناه غوښتونکي او کډوال چې اسناد یې نه لرل بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

له پاکستان څخه په ۲۰۱۶ کال کې د کډوالو بېرته راستنېدل د دغه بهیر مهمه برخه جوړوي؛ په دغه بهیر کې یوازې د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې له ۶۰۰۰۰۰ ډېر راستنېدونکي ثبت شوي و. دغه شمېرې ښيي چې ډېری راستنېدونکي په ښاري او اطرافي سیمو کې ځای پر ځای کېږي، ځکه دوی نه غواړي چې د بېکارۍ له ستونزو، اساسي خدمتونو ته د لاس رسي له لږو ستونزو سره مخ شي. باورکېږي، چې که دوی په دې سیمو کې ځای پر ځای نه شي ممکن د استوګنې په نورو سیمو کې ستونزې د دوی د راټولېدو مخه ونیسي او د بیا بېځایه کېدو لامل یې شي.

له راستنېدونکو او هغه سیمو څخه ملاتړ، چې راستنېدونکي په کې مېشت کېږي، د اړونده حکومتي وزارتونو او نړیوالو موسسو تر منځ ډېرو نوښتونو او همکاریو ته اړتیا لري. په همدې خاطر نن نړیوال بانک او د کډوالو نړیوال سازمان ( DSA ) د شریکو معلوماتو یو هوکړه لیک لاسلیک کړ.

په افغانستان کې د فقر په هکله د وروستیو ارقامو او شمېرو خپراوی: د عملي او مخنیوونکو اقدامونو لپاره خبرتیا، نه د ناهیلۍ رامنځته کول

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | دری

د افغانستان د احصائيي مرکزي ادارې لخوا په افغانستان کې د ژوند د وضعیت د څېړنې سروې موندنې په دغه هېواد کې د شته واقعیتونو به هکله یو مشرح انځور څرګند کړی. ترلاسه شوي معلومات دا څرګندوي، چې د افغانانو له نیمایي څخه زیات نفوس د فقر د کرښې لاندې ژوند کوي، چې دا حالت د ۲۰۱۱ – ۲۰۱۲ زېږدیز کلونو[i] په پرتله د ټولنیزې- اقتصادي اوضاع په لا خرابېدلو دلالت کوي. د دغې سروې د تازه ارقامو او معلوماتو خپراوی په ډېر مناسب وخت کې ترسره کېږي، ځکه چې دا ارقام او اړونده تحلیلي ټولګه ېې د افغانستان د خلکو د هوساینې وضعیت وروسته له هغه چې په ۲۰۱۴ کال کې له نړیوالو ځواکونو څخه د افغانستان امنیتي ځواکونو ته امنیتي مسوولیتونو لېږد ترسره شو، په تفصیل سره څېړلۍ ده.
که څه هم د دغې سروې موندنې ناهیلۍ کوونکې دي، خو د حقیقت پربنسټ دي

دې حقیقت ته په پام سره، چې افغانستان په تېرو پنځو کلونو کې له زیاتو پېښو سره مخامخ شو او ډېرې لوړې او ژورې ېې تجربه کړې، نو ځکه په اوس وخت کې د فقر او بیوزلۍ د بې ساري زیاتوالي تمه هم کېدله. د فقر لوړه کچه د اقتصادي فعالیتونوله کمښت، د نفوس د زیاتوالي او د امنیتي وضعیت له خرابېدلو سره مستقیمه اړیکه لري. له بلې خوا د داسې یوې ټولنې جورښټ، چې اقتصادي بنسټونه ېې د اوږد مهاله جګړې او بحران له امله ویجاړې شوې وي او بشري ځواک او معیشتي برخې ېې د ټیکاو او امنیت د نه شتون له امله خورا زیانمنې شوي وي، پرته له کوم شک څخه، چې د فقر ټغر هم پکښې ډیر پراخ پاتې کېږي.

د ۲۰۱۲ زېږدیز کال په لومړیو کې د نړیوال ایتلاف د ځواکونو په تدریجي وتلو سره، او په ورته مهال د افغانستان د ملکي او پوځي څانګو د مالي مرستو کمېدل، د اقتصادي فعالیتونو او د خصوصي سکټور خدماتو لپاره د تقاضا کچه ېې په شدت سره زیانمنه کړې  ده. له ۲۰۱۴ کال وروسته د امنیتي وضعیت خورا خرابوالۍ د دې لامل شو، څو د پانګوالو او مستهلکینو باور په سیاسي اوضاع باندې را کم شي، او له دې امله یو ستر اقتصادي ټکان رامنځته شو. پرته له کوم شک څخه د افغانستان اقتصادي وده، چې له ۲۰۰۳ څخه تر ۲۰۱۲ کلونو پورې شاوخوا ۹،۴ سلنه وه، وروسته له هغه چېد ۲۰۱۳ تر ۲۰۱۶ کلونو په ترڅ کې امنیتي وضعیتخورا خراب شو، نو له امله ېې اقتصادي وده هم ۲،۱ سلنې ته را ټیته شوه. د نفوس د کچې د ۳سلنې، کلنۍ وده سره جوخت، د ناخالص کورني تولید په حساب د سرانه عاید کچه له ۲۰۱۲ کال راپدېخوا په دوام داره بڼه را ټيته شوې ده، څرنګه چې د ۲۰۱۲ کال په پرتله په ۲۰۱۶ کال کې د ۱۰۰ امریکايي دالرو په اندازه را ټیټه شوې ده. د یادونې وړ ده، چې حتي په هغو کلونو کې چې افغانستان یوه ښه اقتصادي وده لرله، د فقر او بېوزلۍ په کچه کې هراړخیز لږوالی رامنځته نه شو، ځکه، چې د اقتصادي ودې محور د هېواد په بېوزلو سیمو کې د فقر په کموالي تمرکز نه درلود. پر دې سربېره، په وروستیو کلونو کې له اقتصادي ودې څخه د نفوس د کچې د ودې چټکوالی، د دې لامل شوی، څو د فقر لمن نوره هم پراخه شي.

په کندهار ولایت کې د خلکو په ژوند باندې د ملي پیوستون د برنامې اغېز

Abdul Qayum Yousufzai's picture
Also available in: English | دری
د افغانستان د ملي پیوستون برنامه توانېدلې، چې د میلیونونو هغو افغانانو په ژوند کې ښه والی رامنځته کړي کوم، چې په کلیو او بانډو کې ژوند کوي. د دغې برنامې ځای ناستې د ولسي تړون برنامه بلل کیږې، چې هدف یې د حکومت او سیمه ییزو پرمختیايي شوراګانو ترمینځ یو ټولنیز تړون دی، ترڅو د دغو شوراګانو د ملاتړ له لارې اړمنو ټولنو ته په زیربنايي او ټولنیزو برخو کې د اساسي خدماتو لمن پراخه کړي. انځور: د رومي مشورتي شرکت/ نړیوال بانک
کلونه پخوا، نژدې ۱۵ کاله وړاندې مې یادېږي، چې د کندهار د ولسوالیو خلکو د دغه ولایت مرکز ته د خپلو کرنیزو توکو د لېږد په موخه له څارویو ګټه اخیسته. هغه مهال په کندهار کې لږ شمېر سړکونو شتون درلود،  د روغتیایي مرکزونو او ښونځیو شمېر خو د ګوتو په شمېر وو او په ټوله کې د دې ولایت ډېری اړینې زېربناوې د هغه مهال د پېښو په پایله کې زیانمنې شوې وې. بده لا دا چې د هغو افغانانو اقتصادي وضعیت، چې منځنۍ کچه عایدات یې درلوده هم هومره ښه نه وو. هغه فرصتونه، چې له کبله یې عایدات او نور د ژوند سهولتونه ترلاسه کېدای شوی ډېر لږ او یا هم له سره یې لا شتون نه درلود.

خو له ۲۰۰۳م کال راهیسې هرڅه بدل شول. اوس ګڼ شمېر پرمختیایي پروژې په کندهار ولایت کې بشپړې شوې او په ګڼو یې کار روان دي، خو له دې منځه د ملي پیوستون برنامه تر نورو ډېر پېژندل شوی، بریالی او اغېزمن بلل شوی ده. دا برنامه له ۲۰۰۳ نه تر ۲۰۱۶ کلونو پورې د کندهار ولایت له ټولټال ۱۷ ولسوالیو څخه په ۱۶ ولسوالیو کې پلی شوی، او کابو ۱۹۵۲ سیمه ییزې شوراګانې یې رامنځته کړي دي، چې پرمټ یې تر ۳۳۰۰ ډېرې پروژې بشپړې شوي دي.

په ټوله کې کندهاریان ځینو ځانګړو اوصولو ته ژمن دي او خورا دودیز خلک دي. کله، چې دا برنامه په کندهار کې پیل شوه، خلکو د پرمختیایي سیمه ییزو شوراګانو له جوړېدو سره، چې د کلي په کچه د ټاکنو له لارې باید رامنځته شوی وی، هومره علاقه ونه ښوده.

کله چې افغان کډوال خپل هېواد ته راستنیږي

Ede Ijjasz-Vasquez's picture
Also available in: English | دری
کله چې د جګړو او د هغو له کبله د خلکو د بېځایه کېدو په اړه خبرې کوو، نو زیاتره وختونه د هغو کډوالو په اړه فکر کوو، چې له خپل هېواد څخه وتلو ته اړ شوي دي. دا په داسې حال کې ده، چې هېواد ته د کډوالو د بیرته راستنیدو ستونزه هم په مساویانه او په همغه اندازه د اهمیت وړ ده.

افغانستان په سویلي اسیا کې یوازینی هېواد دی، چې له پاکستان او ایران څخه د زیات شمېر کډوالو د بیرته راستنیدو شاهد دی. د شته معلوماتو له مخې یوازې په ۲۰۱۶ ز کال کې، ۶۰۰۰۰۰ کډوال بیرته افغانستان ته راستانه شوي دي. د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ د دفتر د معلوماتو له مخې، د ۲۰۱۷ کال تر پایه پورې به ښايې له ۵۰۰۰۰۰ څخه تر ۷۰۰۰۰۰ پورې نور کډوال هم افغانستان ته راستانه شي. سربیره پر دې، لا هم د جګړو او ناکراریو له لاسه خلک د خپلو سیمو پریښودلو ته مجبوريږي. د ملګرو ملتونو د بشر پاله مرستو د همغږۍ د ادارې، د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ د دفتر او د کډوالو د نړیوالې ادارې د معلوماتو له مخې، د افغانستان له ۳۰ میلیون وګړو څخه له یوه نه تر دوو میلیونو پورې یې کورني بېځایه شوي وګړي دي.

اوس فکر وکړئ، چې د جګړو او ناکراریو له لاسه د بېځایه کېدو ستونزو به د بېځایه شویو پر کوربه سیمو او ښارونو باندې څومره فشار راوستی وي - په تیره بیا د لومړنیو خدماتو پر وړاندې کولو باندې لکه اوبه او سرپناه او د اشتغال او ټولنیز خوندیتوب په برخو کې.

 


په دغه ویډیو کې، د ټولنیزې پراختیا لوړپوړي کارپوه، جان میجي سنګ د افغانستان د ولسي تړون د برنامې او هغو نورو فعالیتونو له لارې، چې د نړیوال بانک له خوا تمویلیږي د سیمو پر کچه د راستنیدونکو پر وړاندې د پرتو ننګوونو او ستونزو  د نوښتګرانه حل او مرستې په اړه خبرې کړي دي.


د افغانستان د راتلونکي پر وړاندې درې ستر ګواښونه: د بې وزلۍ، نا امنۍ اوسستي اقتصادي پرمختګ زياتوالى

Silvia Redaelli's picture
Also available in: English | دری

دوه اوونۍ وړاندې يو ټانکر د نورو زرګونه موټرونو په کتار کې له ډېرو دولتي ودانيو په تېرېدو سره د زنبق څلورلارې له ګڼې ګوڼې ډکې سيمې ته ورسېد. ياد ټانکر د ښار په ګڼه ګوڼه سيمه کې، چې ١٥٠٠ کيلوګرامه چاودېدونکي توکي په کې ځاى پرځاى شوي وو، چاودنه وکړه. دا مهال د سهار ٨:٢٢ بجې وې، هغه وخت چې ډېرى کارکوونکي د خپلو دندو او زده کوونکي د ښوونځيو پر لوري روان وي. يادې درنې چاودنې د ١٥٠ هېوادوالو ژوند واخيست او سلګونه نور په کې ټپيان شول، دا د هغو زرګونو پېښو يوه ده، چې د افغانانو ژوند ترې اغېزمن شوى دى.

 په وروستيو کلونو کې دا ډول  د نا امنۍ پېښې په دوامداره توګه د زياتېدو په حال کې دي او لمن يې تقريباً د هېواد پر ډېرى سيمو غوړېدلې ده. دغه راز په ٢٠١٦ زېږديز کال کې د امنيتي پېښو او عامو وګړو د مرګ ژوبلې شمېره بې سارې وه. د سولې نړيوال بنسټ شمېرو له مخې، افغانستان په ٢٠١٦ کال کې له سوريې، سوېلي سوډان او عراق وروسته د نړۍ څلورم نا امنه هېواد بلل شوى دى. د نا امنۍ جغرافيې د پراخوالي له امله د بې ځايه شوو هېوادوالو شمېر لوړ شوى دى. د ملګرو ملتونو سازمان د وروستيو معلوماتو پر بنسټ؛ افغانستان کې يوازې په ٢٠١٦ زېږديز کال کې له ٦٧٠٠٠٠ زياتې کورنۍ له خپلو کورونو بې ځايه شوې دي.
د "افغانستان کې د بېوزلۍ وضعيت: پرمختګونه له خطر سره مخ دي" تر نامه لاندې د نړيوال بانک وروستى راپور ښيي، چې نا امني او تاوتريخوالى له شک پرته د افغانانو سولې او هوساينې ته ډېر زيانونه اړوي. د افغانانو د ټولنيز وضعيت سروې د معلوماتو پر بنسټ، په اټکلي ډول د افغانانو ١٧ سلنه کورنۍ په ٢٠١٣-٢٠١٤ او ١٥ سلنه يې په ٢٠١١-٢٠١٢ کلونو کې له امنيتي پېښو سره مخ شوې دي. دا شمېر له هغو شمېرو سره ډېر ورته والى لري، چې د ملګرو ملتونو سازمان د امنيتي برخې له لوري يې په اړه راپور ورکړل شوى و.

 نا امنيو او شخړو خلکو ته لا ډېر زيانونه اړولي او په ځانګړي ډول بيا هغه کورنۍ، چې په نا مساعدو سيمو کې ژوند کوي؛ له سختو امنيتي ستونزو سره مخ دي. د بېلګې په ډول هغه کورنۍ چې په نا امنه سيمو کې ژوند کوي، له نا امنيو سربېره له کرنيزو طبيعي او ساري ناروغيو شکايتونه کوي، په ٢٠١٣- ٢٠١٤ کلونو کې شا وخوا ٥٣ سلنه هغه کورنۍ چې په ډېرو نا امنه سيمو کې ژوند کوي، ډېرى کسانو يې د نا امنۍ اړونده پېښو په اړه راپور ورکړى، چې دغه شمېرې بيا په هغو سيمو کې ٤٣ سلنه ته رسيږي، چې لږ نا امنه دي. پر دې سربېره له ډېر شخړو او جنجالونو سره مخ کېدل، نا سمې تګلارې او ستراتېژۍ او محدوده انساني پانګونه- د ماشومانو لپاره د کافي تعذيې او ښوونې چارو چمتو کول په لوړه کچه هغه څه دي، چې د ټولنې بېوزله او ناداره قشر ورسره لاس او ګرېوان دى.

په افغانستان کې د نړیوال بانک د بیا همکاریو د پیل د پنځلسمې کالیزې نمانځنه

Raouf Zia's picture
Also available in: English | دری




نړیوال بانک په افغانستان کې خپل فعالیتونه پر ۱۹۷۹ میلادی کال د پخواني شوروي اتحاد له یرغل څخه وروسته و ځندول. ددې ادارې فعالیتونه د ۲۰۰۲ میلادي کال د می په میاشت کې د افغانانو له ضروري اړتیاوو څخه د ملاتړ او ددې هېواد له دولت سره ددې هېواد اتباعوته د خدمتونو د برابرولو له پاره د پیاوړو او ځواب ویونکو بنسټونو د رامینځته کولو په منظور بیاپیل شول.

د می میاشت په کابل کې د نړیوال بانک د فعالیتونو د بیا پیل له نمانځنې سره سمون لري چې په ۲۰۰۲ کال کې وروسته له ډیر ځنډ څخه دفتر پرانیستل شو. د نړیوال بانک له ۱۵ لاسته راوړنو او مهمو فعالیتونو سره په تیرو ۱۵ کلونو کې آشنا شۍ.

څوک ښوونځي ته ځي؟ ولايتي لنډيزونه موږ ته د لومړني ښوونځيو د حاضرۍ کچه په ډاګه کوي

Christina Wieser's picture
Also available in: English
Student in a classroom in Afghanistan.
Students in a classroom in Bamyan Province. Photo Credit: Taimani Films/ World Bank

افغانستان له یو لړ ننګونو لکه بېوزلۍ، نه پرمختګ او نا امنۍ سره لاس او ګرېوان دی. دا د حیرانتیا خبره نه ده، چې تاوتریخوالي او جګړې د هېواد پر اقتصاد او د خلکو پر سوکالۍ ژوره اغېزه کړې ده خو افغانستان د پرمختيا هيله لري لکه تر ۲۰۳۰ پورې په لومړنيو ښوونځيو کې د جنسیت برابري.

د دې لپاره چې ډاډه شو افغانستان خپلو موخو ته رسېږي، مهمه دا ده د هېواد پر ټولنيز او اقتصادي پرمختګ پوه شو.

د افغانستان د اسلامي جمهوریت د اقتصاد وزارت په همکارۍ او د مرکزي احصايې ادارې د اطلاعاتو پر اساس، نړیوال بانک په دې وروستيو کې د ولايتي لنډیزونو درېیمه ګڼه په پښتو او دري دواړو ژبو خپره کړې، چې په ټولنیزو او اقتصادي شاخصونو کې هر اړخیز پرمختګ (د زده کړو په ګډون هم په ملي او هم د ولايتونو په کچه) څرګندوي.

دا څه په ډاګه کوي؟ موږ وینو چې افغانستان د بشري انکشاف په برخه کې په زړه پورې پایلې لري؛ لکه ښوونه او روزنه، روغتيا، او اساسي خدمتونو ته لاسرسی، خو افغانان په ټولیزه توګه دغو پرمختګونو ته، چې په بېلابېلو ولايتونو کې ژوند کوي، مساوي لاسرسی نه لري. په حقیقت کې ټولنيزې او اقتصادي پایلې د افغاني کورنیو پر ژوند ژور اغېز لري.

لنډیزونه ښيي چې نجونې په ځانګړې توګه په لومړني ښوونځي کې د شاملېدو په وخت له ننګونو سره مخ کېږي خو په هغو ځایونو کې، چې هغوی ښوونځي ته ځي، زده کوونکي خوښ وي چې خپلو اهدافو ته رسېږي. د دریچه نور ښوونځي زده کوونکې مسعودې نبي وویل: ((د نجونو او هلکانو تر منځ توپير باید نه وي، زه نه ډارېږم، زه خوشحاله یم، چې ښوونځي ته راغلې يم، زه غواړم، چې یوه انجینره شم.))

له بده مرغه ټولې نجونې د مسعودې په شان ښوونځي ته د تګ فرصت نه لري، موږ په ښوونځي کې د هلکانو او نجونو تر منځ په حاضرۍ کې د لوی توپیر شاهد یو. په افغانستان کې د نجونو او هلکانو د حاضرۍ کچه، د لومړني ښوونځي د ۲۰۰۷ او ۲۰۰۸ په پرتله په ۲۰۱۱ او ۲۰۱۲ کې لوړه شوه خو د ۲۰۱۱ او ۲۰۱۲ په پرتله په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ کې ټیټه شوه. په منځني ډول په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ کې د هرو درېیو هلکانو په مقابل کې یوازې دوه افغان نجونې لومړني ښوونځي کې شاملې شوې. لا تر اوسه په لومړنيو ښوونځيو د جندر برابري نه ده رامنځته شوې، په داسې حال کې، چې ډېری نجونې له زده کړو بې برخې دي.

نو پوښتنه دا ده، چې موږ باید د نجونو د زده کړو په برخه کې په کومو ځایونو کې پانګونه وکړو، تر څو د جندر برابرۍ ته ورسېږو؟ د دې ځواب به يوازې په ملي کچه د اطلاعاتو په ورکولو سره کافي نه وي، موږ باید د افغانستان له ولايتونو څخه اطلاعات ولرو، څو وشو کولی په دې برخه کې پرمختګ اندازه کړو.

لنډیز، له ۲۰۰۷ کال راهیسې په هر ولايت کې پرمختګ ښيي، موږ ته اجازه راکوي، چې په لومړني ښوونځي کې د حاضرۍ توپیر له احتماله ارزونه وکړو.

په ډېری ولایتونو کې (۱۸ د ۳۴ څخه) کوم پرمختګ چې موږ له ۲۰۰۷ - ۲۰۰۸ څخه تر ۲۰۱۳ - ۲۰۱۴ کلونو پورې وليد، بسنه نه کوي، څو تر ۲۰۳۰ پورې په لومړنيو ښوونځيو د جنسیت توپیر له منځه یوسو.

که څه هم ځيني ولايتونو شته، چې موږ ته هيله راکوي؛ په دایکنډي او هرات ولایتونو کې د هلکانو په پرتله ډېرې نجونې په ۲۰۱۳- ۲۰۱۴ کلونو کې لومړني ښوونځيو کې شاملې شوې. سربېره پر دې  اووه ولايتونه به په راتلونکو پنځو کلونو کې د هغو د پرمختګ په اوسنۍ کچه به په لومړنیو ښوونځیو کې د جندر برابري ترلاسه کړي.

سرپل کې د ۲۰۰۷- ۲۰۰۸ په پرتله په ۲۰۱۳- ۲۰۱۴ کلونو کې په لومړني ښوونځيو کې د هلکانو د حاضرۍ په نسبت د نجونو په حاضرۍ کې فوق العاده پرمختګ راغی. سرپل کې به په دې کچه پرمختګ وکولی شي د یو کال په موده کې په لومړنیو ښوونځيو کې د جنسیت توپیر له منځه يوسي.