Syndicate content

Public Sector and Governance

د ولسي تړون پروګرام په جلال آباد ښار کې څرنګه د مثبت بدلون لامل ګرزیدلی؟

Akram Sajid's picture
Also available in: English | دری
 
د جلال آباد ښار اوسیدونکې د پراختیایی شورا په یوه ناسته کې د خپل سیمې پراختیایی پروژو باندې د خبرې په حال: انځور: رومی شرکت/ نړیوال بانک

په افغانستان کې د تجارت او کار لا آسانېدل

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | دری
په افغانستان د سوداګری ښه ترسره کول
 

د تجارت او کار او کسب پر وړاندې د شته ستونزو سره سره، د افغانستان دولت د پانګه اچونې لپاره د شرایطو د آسانتیا په موخه پر ځینو اقداماتو باندې لاس پورې کړی.
 
د تجارت د ترسراوي د وروستي کلني راپور پر اساس چې په۱۹۰ هیوادونو کې د تجارتي مقرراتو د مطالعی په موخه د نړیوال بانک لخوا چمتو کیږي، سږ کال افغانستان د یاد راپور په نړیواله درجه بندۍ کې له ۱۸۳ درجې څخه ۱۶۷ درجې ته پورته شوی دی. نو پدې اساس افغانستان د هغو هیوادونو په لړ کې راغلی کوم چې د سوداګری د ښه والي لپاره یې د پام وړ آسانتیاوې رامینځته کړې دي. دا لومړی ځل دی چې افغانستان په پنځو مقرراتي څانګو کې د اصلاحاتو له راوستو سره نه یوازې دا چې د کوچنیو او منځنیو پانګه اچونکو لپاره د کار او کسب چاپېریال ښه کړی، بلکه په لویو پریکړو کې د سهم لرونکو یا ونډوالو د ونډه اخیستنې د حقوقو تقویه کول او همدارنګه پورونو ته د لاسرسي په موخه د آسانتیاوو د برابرولو په برخه کې هم پرمختګ لیدل کیږي.
 
دې حقیقت ته په پام سره چې له نیمایي ډیر افغانان د بېوزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي، اړینه ده چې د افغانستان دولت د خصوصي پانګه اچونې بهیر چې د کاري فرصتونو د رامینځته کیدو  سبب کیږي، لا ګړندی او غښټلۍ کړي او د تشبثاتو د پراختیا په خاطر د کوچنیو او منځنیو خصوصي متشبثینو د ابتکارونو  لپاره لا ډیرې تشویقي او هڅوونکې زمینې برابرې کړي تر څو د هغوې د فعالیتونو  پراخیدل  د کاري فرصتونو په جوړولو کې اساسي ونډه ترسره کړي. 
 
د تجارت او پانګه اچونې په چاپېریال کې د اصلاحاتو د پلي کیدو په موخه باید اغیزناکه او دوامداره هلې ځلې وشي، چې له نیکه مرغه د افغانستان دولت په تیر کال کې د اصلاحي پروګرامونو په پلي کیدو کې پوره جدیت ښودلی دی. په تیر کال کې د دې اصلاحاتو د پلي کیدو په پایله کې د سوداګرو او پانګوالو پر وړاندې په لاندې برخو کې ځینې خنډونه او محدودیتونه را کم شوي دي:

څنګه په افغانستان کې د تیر یوه لسیزی د لاسته راوړنې او تللې فرصتونو څخه زدکړو

Shubham Chaudhuri's picture
Also available in: English | دری
څنګه په افغانستان کې د تیر یوه لسیزی د لاسته راوړنې او تللې فرصتونو څخه زدکړو


افغانستان په تېره یوه لسيزه کې د پرمختګونو شاهد و خو په ورته مهال د شاتګ ځيني موارد يې هم درلودل او فرصتونو يې هم له لاسه ورکړي دي.
 
په ټوله کې، کولاۍ شو د افغانستان ستر اقتصادي او امنیتی وضعیت له ۲۰۰۷ کال راهيسې پر دوو پړاوونو و ویشو:  ۲۰۱۴ کال کې د امنیتي مسوولیتونو له لېږد څخه وړاندې او وروسته، کله چې نړیوالو ځواکونو په افغانستان کې امنیتي مسوولیتونه افغان ځواکونو ته وسپارل.
 
د امنيتي مسوولیتونو له لېږد وړاندې پړاو کې د لوړې اقتصادي ودې شاهدان وو (۲۰۰۷ کال کې د يو کس ناخالص عاید ۶۳ سلنه وده وکړه) امنیتي وضعیت په نسبي ډول پایدار و. خو له ۲۰۱۴ کال نه راهيسې اقتصادي وده مخ پر ځوړ وه چې د دغه هېواد د وګړو د ودې له کچې څخه هم ټيټه ده او همداراز د هرې ورځې په تېرېدو امنيتي وضعیت ترینګلی کېږي.
 
له افغانستان څخه په زیاته کچه د بهرنيو نړیوالو ځواکونو وتل او ۲۰۱۲ کال کې په پوځي او ملکي برخو کې په دوامداره توګه د مرستو کمښت،  اقتصادي وضعیت له سخت حالت سره مخ کړ چې تر اوسه يې د ژغورولو لپاره هڅې روانې دي.
 
په ورته مهال، عامه سوکالي هم کولی شو چې پر دوو جلا برخو یې ډلبندي کړو.

د افغانستان دولت څنګه د افغانانو لپاره ښه روغتيايي خدمتونه برابروي؟

World Bank Afghanistan's picture
Also available in: English | دری
A local woman has brought her eight-month-old son to the Baidari Hospital in eastern Jalalabad city for vaccination.
یوې میرمنې په جلال آباد ښار کې خپل ماشوم د واکسین په موخه د بیداري روغتون ته راوستۍ ده. انځور: د رومي مشورتي شرکت/ نړیوال بانک

په تېرو ۱۵ کلو کې، پر روانې ناامنۍ سربېره، افغانستان د خپلو خلکو،‌ په ځانګړي ډول ښځو او کوچنيانو، د روغتيا ښه کولو په برخه کې منظم پرمختګ کړی. روغتيايي خدمات له نادولتي موسسو سره د ګډو نوښتيزو هڅو په مرسته په لرې پرتو سيمو کې غريبو محلاتو ته غځېدلي دي.

پدې د پوهېدو لپاره چې څه شي د دغو روغتيايي لاسته راوړنو په برخه کې مرسته کړی، موږ په کابل کې د نړيوال بانک د روغتيا له مشر کارپوه، غلام دستګير سعيد، سره چې د تازه چاپ شوي، په افغانستان کې د روغتیایی خدمتونو د وړاندي کولو ښه والی د ناامني له شتون سره سره، په نامه راپور يو ليکوال هم دی، غږېدلي يو.

 

د وړ او متخصصو کارکوونکو استخدام د تدارکاتو په برخه کې د اصلاحاتو د رامنځته کولو او د هڅو د پیاوړتیا لامل ګرځي

Anand Kumar Srivastava's picture
Also available in: English | دری
With support from the Afghanistan Reconstruction Trust Fund, the Afghan government is taking steps to professionalize procurement and improve capability in ministries and other government institutions.
د افغانستان د بیا رغونې صندوق په ملاتړ، د افغانستان دولت په پام کې لري، څو په وزارتونو او اړوندو ادارو کې د تدارکاتو په برخه کې د  کارکوونکو د ظرفیت د پياوړي کولو لپاره د اړتیا وړ کړنې ترسره کړي.  انځور: د تدارکاتو ملي اداره/ نړیوال بانک

په بیلابیلو کاري بستونو کې د مسلکي مهارتونو ( زدکړه، تجربه او نور کاري ځانګړتیاوې) پر بنسټ، پر شرایطو برابر کسانو د ګمارنې بهیر د ملکي خدمتونو د وړاندې کولو په موخه د دولت د ډله ییزو ګمارنې پروګرام د پلي کولو لپاره یو مهم اصل ګڼل کیږي. اوسمهال دا بهیر د ملکي خدمتونو او دولتي تدارکاتو د سمون د پروګرام د یوې برخې په توګه، په وزارتونو او دولتي ادارو کې د ظرفیت جوړونې د پیاوړتیا په موخه جریان لري. تمه ده، چې د دې پروګرام د پلي کولو په لومړي پړاو کې، د ۲۰۱۷ کال تر پایه شاوخوا ۷۰۰ ښځې او نارینه، چې پر شرایطو برابر وي، په دندو وګمارل شي.

د ګمارنې اوسنۍ بهیر، چې د اداري اصلاحاتو او ملکي خدمتونو د خپلواک کمیسیون لخوا پر مخ وړل کیږي، په بشپړ ډول د دولت د هغه هڅو، چې د مسلکي ګمارنې په برخه کې یې کړي او د وزارتونو او نورو دولتي ادارو د ظرفیت لوړونې په برخه کې روانې دي؛ همغږي دي او د هغه پر بنسټ په مخ وړل کیږي. د تدارکاتو د برخې لپاره ګمارنه، پر شرایطو برابر کسان د یوې کره او رڼې پروسې له لارې د ډله ییزې ازموینې وروسته ترسره کیږي، چې په دې بهیر کې ۷۸۰۰ تنه کسانو ګډون کړی وو.

 د اداري اصلاحاتو او ملکي خدمتونو خپلواک کمیسیون د ګمارنې د پروسې د پلي کولو په موخه
د تدارکاتو له ملي ادارې سره په هر اړخیز ډول تخنیکي خدمتونه وړاندې کوي او همدارنګه د لوړو زده کړو وزارت له دې ادارې سره د آزموینې د اخیستلو په برخه کې مرسته کوي.

د افغانستان په مالي مدیریت کې ښه والی او له تکنالوژۍ څخه ګټه اخیستنه په چارو کې د ړونتیا او د باور جوړونې لامل ګرځیدلې

Mohammad Zaher Ebadi's picture
Also available in: English | دری
Many government civil servants are now using technology to improve transparency and credibility of government offices in Kandahar Province.
اوس مهال د دولت ډیری شمیر مُلکی کارکوونکي له تکنالوژۍ څخه په ګټه اخیستنې سره د خدمتونو په وړاندې کولو کې د ړونتیا د تامین او پر دولتي دفترونو د خلکو د ډاډ او باور په بیا ترلاسه کولو باندې توانیدلي دي. انځور: تایمنی فلم/ نړیوال بانک

د دولت په یو زیات شمیر دفترونو کې له تکنالوژۍ څخه ګټه اخیستنه اوس هم د یو معمول معیار او نورم په توګه نده ترویج شوی. خو په ورته مهال، د کندهار ولایت مستوفیت چې تر ډیره د یو نا امن ولایت په توګه یادیږي، په دغو وسایلو تجهیز شوی او اوسمهال د رامینځته شویو آسانتیاوو په پایله کې ړونتیا او د دولتي دفترونو پر خدماتو د باور کولو لړی یی پیاوړې کړې ده.

مالیه د هر هیواد د اقتصاد بنسټ بلل کیږي. له همدې کبله په مالي بنسټونو او ادارو کې د ړونیا تامین په پراختیايي چارو باندې د مالیه ورکوونکو او نړیوالو تمویل کوونکو لپاره د باور او ډاډ  په رامینځته کولو کې مهمه ونډه په غاړه لري. د دغې موضوع مهم والي ته په کتلو سره، موږ تصمیم ونیوه، چې افغانستان د مالي معلوماتو د مدیریت سیستم او د دولتي مالیاتو د واحده ادارې سیستم د مالیې وزارت تر مشري لاندې د مالي مدیریت د اصلاحاتو پروژې په ملاتړ، چې د افغانستان د بیارغونې صندوق لخوا تمویلیږي، رامینځته او تطبیق کړو. د یادولو وړ ده، چې د دولتي مالیاتو د واحده ادارې سیستم د افغانستان د بیارغونې صندوق د مشوقو پروګرام په ملاتړ تمویل شوی.

له ۲۰۰۷ زیږدیز کال راپدیخوا، کله چې موږ د افغانستان د مالي معلوماتو مدیریت له سیستم څخه په ګټه پورته کولو بریالي شولو، نو په دې وتوانیدلو، ترڅو د بودجې د مدیریت او تطبیق چارې، د مالیاتو راټولول او د تنخواوو ورکړه په ټاکل شوي وخت سره پلې کړو. د افغانستان د مالي معلوماتو مدیریت سیستم کې د مجهزو کمپیوتري آسانتیاوو له امله په یو وخت کې بیلابیل کسان په پراخه کچه کولی شي، چې مالي معلوماتو ته لاسرسۍ او د هغو ثبت په هر ځای کی او هر وخت کې پلي کړي. دا په داسې حال کې ده، چې د معلوماتو د پخواني ثبت سیستم له مخې چې په دودیزډول به په ژورنالونو کې لیکل کیدل، خورا ستونزمن و.

په افغانستان کې د ښوونې کړکیچ: آیا په رښتیا هم په دې هېواد کې د پوهنې وضعیت کړکیچن دی؟

Anahita Hosseini Matin's picture
Also available in: English | دری
Anahita Matin/ World Bank
د عبدالهادي داوي د لیسې د زده کوونکو انځور په داسې حال کې چې خپلو درسي خونو ته چمتو والۍ نیسي. انځور: اناهیتا متین / نړیوال بانک

د کابل ښار په زړه په دریم مکروریان کې د عبدالهادي داوي د هلکانو لیسه کړکیچن وضعیت لري. که څه هم په دې لیسه کې څه باندې ۳۰۰۰ هلکان په زده کړو بوخت دي، خو دا لیسه مناسب تشنابونه نه لري او یوازې په دې لیسه کې یو شمېر ګرځنده کانتینرونه شته، څو زده کونکي د اړتیا پر مهال ورنه ګټه واخلي. همدارنګه دې لیسې ته څيرمه د افغانستان د سترې محکمې ودانۍ ده، چې دا اداره  له امنیتي ګواښونو سره هم مخ ده، له دې ادارې ګاونډیتوب د زده کوونکو ښوونیزو ټولګیو ته زیات ګواښونه رامنځته کړي دي.

د نړیوال بانک د یوې سروي موندنې ښيي، چې د عبدالهادي داوي لیسه له ګڼ شمېر ستونزو لکه د ګټور ښوونیز سیستم له نشتون سره مخ ده. د دې لیسې په ښوونیزو ټولګیو کې د ګټور او اغیزمن ښوونیز سیستم نښې نښانې ډیر لږ لیدل کیږي. سربېره پر دې د دې لیسې د ښوونکو ښوونیزې کړنلارې او تخنیکي وړتیاوې هیڅ ډول نه دي ارزول شوي.

د تنکیو او ځوانانو لپاره د ښوونیزو آسانتیاوو پراختیا د افغانستان دولت له مهمو لومړیتوبونو ګڼل کیږي. له همدې امله، د افغانستان دولت زموږ نه وغوښتل، څو د پوهنې له زده کوونکو څخه د لومړنیو ښوونو له څرنګوالي او همدارنګه هغه ټول خنډونه او ستونزې، چې د با کیفیته ښوونیزې او پوهنیزې آسانتیاوو ته د لاسرسي په موخه ورسره مخ دي، وپیژنو او د هغه راپور چمتو کړو.

په پایله کې موږ وتوانیدو، چې د ۲۰۱۷ زیږدیز کال د اپریل په میاشت کې، د کابل ښار د ۳۲ لیسو او لومړنیو ښوونځيو څخه د سروي او ارزونې بهیر پلي کړو. زموږ د سروي  موندنې د خدمتونو د وړاندې کولو «SABER» په میتود ولاړې دي، چې دا ارزونې میکانیزم د افریقايي هېوادونو کې د خدمتونو وړاندې کولو نوښت له لارې پلي شوي.

زموږ د سروي د موندنو پر بنسټ به یو شمېر برخو کي ځانګړتیاوې رامنځته شي، چې پر بنسټ یې د زدکوونکو لپاره د ښوونیزو آسانتیاوو د پرمختګ څرنګوالی مشخص کیږي او پایله کې د پوهنې پالیسي جوړونکي له دې معلوماتو څخه په ګټې اخیستنې، کولای شي، څو د زده کوونکو او ښوونکو لپاره یو با کیفیته ښوونیز او پوهنیز چاپیریال رامنځته کړي او له دې برخه ډاډ ترلاسه کړي. دا ځانګړتیاوې یو شمېر معیارونه لري، چې پر بنسټ به یې په بیلابیلو سیمو او ښارونو کې د په پرتلیز ډول د زده کوونکو ښوونیزه کچه تحلیل او ارزونه وکړي.
 

په افغانستان کې د نړیوال بانک د بیا همکاریو د پیل د پنځلسمې کالیزې نمانځنه

Raouf Zia's picture
Also available in: English | دری




نړیوال بانک په افغانستان کې خپل فعالیتونه پر ۱۹۷۹ میلادی کال د پخواني شوروي اتحاد له یرغل څخه وروسته و ځندول. ددې ادارې فعالیتونه د ۲۰۰۲ میلادي کال د می په میاشت کې د افغانانو له ضروري اړتیاوو څخه د ملاتړ او ددې هېواد له دولت سره ددې هېواد اتباعوته د خدمتونو د برابرولو له پاره د پیاوړو او ځواب ویونکو بنسټونو د رامینځته کولو په منظور بیاپیل شول.

د می میاشت په کابل کې د نړیوال بانک د فعالیتونو د بیا پیل له نمانځنې سره سمون لري چې په ۲۰۰۲ کال کې وروسته له ډیر ځنډ څخه دفتر پرانیستل شو. د نړیوال بانک له ۱۵ لاسته راوړنو او مهمو فعالیتونو سره په تیرو ۱۵ کلونو کې آشنا شۍ.

څوک ښوونځي ته ځي؟ ولايتي لنډيزونه موږ ته د لومړني ښوونځيو د حاضرۍ کچه په ډاګه کوي

Christina Wieser's picture
Also available in: English
Student in a classroom in Afghanistan.
Students in a classroom in Bamyan Province. Photo Credit: Taimani Films/ World Bank

افغانستان له یو لړ ننګونو لکه بېوزلۍ، نه پرمختګ او نا امنۍ سره لاس او ګرېوان دی. دا د حیرانتیا خبره نه ده، چې تاوتریخوالي او جګړې د هېواد پر اقتصاد او د خلکو پر سوکالۍ ژوره اغېزه کړې ده خو افغانستان د پرمختيا هيله لري لکه تر ۲۰۳۰ پورې په لومړنيو ښوونځيو کې د جنسیت برابري.

د دې لپاره چې ډاډه شو افغانستان خپلو موخو ته رسېږي، مهمه دا ده د هېواد پر ټولنيز او اقتصادي پرمختګ پوه شو.

د افغانستان د اسلامي جمهوریت د اقتصاد وزارت په همکارۍ او د مرکزي احصايې ادارې د اطلاعاتو پر اساس، نړیوال بانک په دې وروستيو کې د ولايتي لنډیزونو درېیمه ګڼه په پښتو او دري دواړو ژبو خپره کړې، چې په ټولنیزو او اقتصادي شاخصونو کې هر اړخیز پرمختګ (د زده کړو په ګډون هم په ملي او هم د ولايتونو په کچه) څرګندوي.

دا څه په ډاګه کوي؟ موږ وینو چې افغانستان د بشري انکشاف په برخه کې په زړه پورې پایلې لري؛ لکه ښوونه او روزنه، روغتيا، او اساسي خدمتونو ته لاسرسی، خو افغانان په ټولیزه توګه دغو پرمختګونو ته، چې په بېلابېلو ولايتونو کې ژوند کوي، مساوي لاسرسی نه لري. په حقیقت کې ټولنيزې او اقتصادي پایلې د افغاني کورنیو پر ژوند ژور اغېز لري.

لنډیزونه ښيي چې نجونې په ځانګړې توګه په لومړني ښوونځي کې د شاملېدو په وخت له ننګونو سره مخ کېږي خو په هغو ځایونو کې، چې هغوی ښوونځي ته ځي، زده کوونکي خوښ وي چې خپلو اهدافو ته رسېږي. د دریچه نور ښوونځي زده کوونکې مسعودې نبي وویل: ((د نجونو او هلکانو تر منځ توپير باید نه وي، زه نه ډارېږم، زه خوشحاله یم، چې ښوونځي ته راغلې يم، زه غواړم، چې یوه انجینره شم.))

له بده مرغه ټولې نجونې د مسعودې په شان ښوونځي ته د تګ فرصت نه لري، موږ په ښوونځي کې د هلکانو او نجونو تر منځ په حاضرۍ کې د لوی توپیر شاهد یو. په افغانستان کې د نجونو او هلکانو د حاضرۍ کچه، د لومړني ښوونځي د ۲۰۰۷ او ۲۰۰۸ په پرتله په ۲۰۱۱ او ۲۰۱۲ کې لوړه شوه خو د ۲۰۱۱ او ۲۰۱۲ په پرتله په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ کې ټیټه شوه. په منځني ډول په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ کې د هرو درېیو هلکانو په مقابل کې یوازې دوه افغان نجونې لومړني ښوونځي کې شاملې شوې. لا تر اوسه په لومړنيو ښوونځيو د جندر برابري نه ده رامنځته شوې، په داسې حال کې، چې ډېری نجونې له زده کړو بې برخې دي.

نو پوښتنه دا ده، چې موږ باید د نجونو د زده کړو په برخه کې په کومو ځایونو کې پانګونه وکړو، تر څو د جندر برابرۍ ته ورسېږو؟ د دې ځواب به يوازې په ملي کچه د اطلاعاتو په ورکولو سره کافي نه وي، موږ باید د افغانستان له ولايتونو څخه اطلاعات ولرو، څو وشو کولی په دې برخه کې پرمختګ اندازه کړو.

لنډیز، له ۲۰۰۷ کال راهیسې په هر ولايت کې پرمختګ ښيي، موږ ته اجازه راکوي، چې په لومړني ښوونځي کې د حاضرۍ توپیر له احتماله ارزونه وکړو.

په ډېری ولایتونو کې (۱۸ د ۳۴ څخه) کوم پرمختګ چې موږ له ۲۰۰۷ - ۲۰۰۸ څخه تر ۲۰۱۳ - ۲۰۱۴ کلونو پورې وليد، بسنه نه کوي، څو تر ۲۰۳۰ پورې په لومړنيو ښوونځيو د جنسیت توپیر له منځه یوسو.

که څه هم ځيني ولايتونو شته، چې موږ ته هيله راکوي؛ په دایکنډي او هرات ولایتونو کې د هلکانو په پرتله ډېرې نجونې په ۲۰۱۳- ۲۰۱۴ کلونو کې لومړني ښوونځيو کې شاملې شوې. سربېره پر دې  اووه ولايتونه به په راتلونکو پنځو کلونو کې د هغو د پرمختګ په اوسنۍ کچه به په لومړنیو ښوونځیو کې د جندر برابري ترلاسه کړي.

سرپل کې د ۲۰۰۷- ۲۰۰۸ په پرتله په ۲۰۱۳- ۲۰۱۴ کلونو کې په لومړني ښوونځيو کې د هلکانو د حاضرۍ په نسبت د نجونو په حاضرۍ کې فوق العاده پرمختګ راغی. سرپل کې به په دې کچه پرمختګ وکولی شي د یو کال په موده کې په لومړنیو ښوونځيو کې د جنسیت توپیر له منځه يوسي.