Syndicate content

March 2016

2015: Монгол улс, Дэлхийн Банкны хамтын түншлэлийн 25 дахь жил

Jim Anderson's picture
Also available in: English
Албан бус орчуулга.
 
Монгол улс Дэлхийн Банкинд нэгдсэний 25 жилийн ойд зориулсан цувралын маань сүүлийнх нь энэ болж байна. (Өмнөх цувралуудыг уншихын тулд энд дарна уу) 2015 он мэдлэгт анхаарсан жил байлаа.

Монгол дахь ядуурлын сүүлийн тоо баримтууд нь энэ үзэгдэл өсч байгааг харуулахын зэрэгцээ өсч байгаа шалтгаанууд нь санаа зовоохоор байлаа. Үндэсний статистикийн газар, Дэлхийн Банктай хамтран 2002 оноос ядуурлыг тодорхойлох аргачлал дээр хамтран ажилласан юм. Сүүлийн тоо баримтаар 2012 онд 27.4 хувьтай байсан ядуурал 2014 онд 21.6 хувь болон буурсан дүн гарсан. Энэ нь 2010-2012 оны хандлага хэвээр байгааг харуулсан. Хэдий ядуурал буурсан ч ядуурлыг ирмэг дээр олон хүн байгааг, эдийн засаг хүндрэхэд тун эмзэг тусч мэдэх хүн олон байгааг харууллаа.


2014: Эрүүл мэнд, хөдөө аж ахуй болон Улаанбаатар хотын илүү үр ашигтай санхүүжилтийн чиглэлд

Jim Anderson's picture
Also available in: English
Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн банкинд нэгдсэн орсоноос хойших 25 жилийн түүхийг эргэн дурсаж байгаа. Өнөөдөр бид 2014 оны тухай ярина. Эдийн засгийн өсөлт 7.8 хувь байсан ч инфляц хоёр оронтой тоо руу шилжиж, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт үргэлжлэн буурсаар. Дэлхийн Банкнаас гаргадаг Эдийн засгийн төлөв байдлын тоймд макро эдийн засгийн тэнцвэр алдагдаж, санхүүжилтэд онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатайг анхааруулсаар байсан.

Өмнөх жилүүдийн хурдацтай өсөлт, төвлөрлийг сааруулах бодлогын уялдаа нь үндэсний хэмжээний санхүүжилтийн шинэ боломжийг нээхийг шаардаж байлаа. Энэ оны сүүлээр хийсэн хоёр судалгаа нь Улаанбаатар хотын өрийн менежмэнт болон хотын санхүүжилтэд дүн шинжилгээ хийхийг зорьсон. “Ямарваа нэг өр тавихын өмнө өрийн менежмэнтийн ил тод, үр ашигтай байх бүтцийг бий болгох ёстой. Улаанбаатар хот энэ цагийг өрийн менежмэнтийн систем бий болгоход ашиглах хэрэгтэй, зээл авахаар шийдсэн бол өрийг удирдах систем нь бэлэн байж, макро эдийн засгийн нөхцөл байдлыг сайжруулахад чиглэх учиртай” хэмээн судалгаанд онцлон тэмдэглэсэн. Сүүлийн судалгаанд Улаанбаатар хот зээлийн эргэн төлөлтөө сайжруулахын тулд зээлийн зэрэглэл тогтоодог байгууллагаар чансаагаа тодорхойлуулах хэрэгтэй гэж дүгнэсэн. Нийслэл хотын санхүүгийн тайлагналтын системийг сайжруулах, хөрөнгө оруулалтын төлөвлөлтийн явцыг дээшлүүлэх, хөрөнгийн бүртгэлийг сайжруулах, нийслэлийн өмчит газруудад тавих хяналтыг чангатгаж, Улаанбаатар хотын санхүүжилт цаашдаа юунаас илүү хамаарах вэ гэдгийг тодорхойлох хэрэгтэй гэсэн зөвлөмжүүдийг өгсөн юм.


2013: Уул уурхайн оргил үед төсвийн санхүүжилтэд учирсан сорилт

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн Банкны гишүүн болсноос хойших 25 жилийн түүхийг бид эргэн харж байгаа, өнөөдөр бид 2013 оны тухай яръя. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт ДНБ-ий 20 хувьд ч хүрэхээргүй болтлоо буурлаа. Гэтэл хэдхэн жилийн өмнө энэ үзүүлэлт 50 хувьд хүрч байсан юм. Гэсэн ч өсөлт хоёр оронтой тоогоор илэрхийгдсэн хэвээр, харин инфляц нэг оронтой тоон дээр байлаа.

Уул уурхай ид цэцэглэж байх үед хийсэн дүн шинжилгээгээр дэд бүтцийн тэлэлтийг хэрхэн хангах нь асуудал болж байсан юм. Энэ судалгааны товч танилцуулгыг хамтран бичсэн хүн дараах зүйлийг бичсэн байсан: “Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд уул уурхайн орлогоос төрийн санхүүжүүлсэн дэд бүтцийн хөрөнгө 35 дахин өссөн. Гэвч та Улаанбаатарын энхэл донхолтой замаар машин барьж явахдаа, эсвэл хотын утаатай агаарыг, нэн ялангуяа гэр хорооллын агаарыг амьсгалахдаа та энэ талаар мэдэхгүй. Энэ судалгаагаар зарцуулалт ингэж өссөн ч үүний үр дүн нь Монголын иргэдийн амьдралд яагаад харагдахгүй байна вэ, тухайлбал, сайхан дардан зам, үр ашигтай бөгөөд цэвэр халаалт, чанартай ундны ус, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан орчин” гэсэн. Судалгаа төслүүдийн төлөвлөлт муу байгааг хэлж, хэрхэн сайжруулах арга замыг хэлж өгсөн.


2012: Монгол өссөөр

Coralie Gevers's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн Банкинд нэгдэн орсон 25 жилийн түүхэнд 2012 он хэд хэдэн шалтгаанаар ялгаран харагддаг. Улс төрөөс эхэлье. 2012 он бол ээлжит сонгуулийн жил байсан бөгөөд энэ сонгууль гэнэтийн явдлаар дүүрэн байсан. Юун түрүүн монголчууд улсынхаа ашигт малтмалын нөөцийг ашиглая гэж шийдэх үү, хэрвээ тийм бол хөгжлийнхөө төлөө яаж ашиглах вэ гэдэг гол сэдэв байлаа. Улстөрчид монголчуудад, Монгол улсдаа, байгалийн баялагтаа, их түүхдээ, дайчин ааг омогтоо хайртай гэдгээ зарлаж байлаа. Оюутолгой, Тавантолгойн сэдэв давамгайлж байхад асуудал арай өөр зүйлд байлаа: Өнөөгийн даяарчлагдсан дэлхийд Монгол гэж байхын утга учир юу вэ?

Хөндлөнгийн ажиглагч миний хувьд /Дэлхийн Банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн хувиар ажиллаад хоёр дахь жилээ болж байлаа/ юун түрүүн ардчиллыг харах нь гайхамшиг байлаа:  Үндэсний түүхийн музей дэх гэрэл зургуудаас үзсэн ардчиллын үзэл санаа амьд хэвээр байлаа! Арай илүү туршлагатай ажиглагчид харин таавар тааж байлаа: олон монгол хүн над “1990 оноос хойш анх удаа сонгуулийн дүнг таамаглаж чадахгүй нь” гэж хэлж байсан. Гэвч зарим нэг нь таамагласан: Ардчилсан нам парламентын суудлын олонхийг авч МАХН болон ИЗЗН-тай хамтран эвслийн Засгийн газар байгууллаа.

Дэлхийн Банкны хувьд бас удирдлага солигдсон: Дартмундын коллежийн ерөнхийлөгч, Partners in Health-ийг үүсгэн байгуулагчийн нэг Жим Ёнг Ким Дэлхийн Банк Группыг тэргүүлж байсан Роберт Зоеликийн оронд 2012 оны долдугаар сараас ажиллах боллоо.  
 

2011: Давхисаар...

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн Банкинд нэгдсэнээс хойших 25 жилийн түүхэнд 2011 он бол сэргэлтийн жил байлаа. 2011 оны эхээр эдийн засаг тогтворжиж, манай эдийн засагчид Эдийн засгийн төлөв байдлын тоймоо эргэн улирал тутам гаргаж эхэллээ. 2011 оны нэгдүгээр сарын тоймд эдийн засаг сайжирсаар байгааг онцолсон. Өнгөрсөн 2010 оныг авч үзвэл ДНБ-ий бодит өсөлт 17.5  хувь хүрч, дэлхийн хурдацтай өсч байгаа эдийн засгийн нэг боллоо. Хэдийгээр ашигт малтмалын дэлхийн зах зээлийн үнэ өндөр байсан ч Монголд ид өрнөж байсан хөрөнгө оруулалтын хэмжээтэй нэг л таарч өгөхгүй байлаа, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт хэдхэн жилийн дотор дөрөв дахин өслөө. 45 секундын видео нь ДНБ болон гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт үнэхээр гайхам өссөнийг харуулсан.
 
FDI and GDP growth over time
FDI and GDP growth for six extractives exporting countries from 1990 to 2013 as animated by the World Bank’s Macrostats app.

2010: Зудын хохирлыг арилгах, утаатай тэмцэхэд дэмжлэгээ үргэлжлүүлсээр

Badamchimeg Dondog's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жилийн түүхээ 25 өдөрт багтаан бичиж байгаа аяныхаа хүрээнд өнөөдөр 2010 оны онцлох үйл явдлуудыг эргэн саная. 2010 оныг эргэн дурсахад над хамгийн түрүүнд нарлаг, халуун Австралийн Брисбан санаанд орж байна. Брисбанд би суралцаж, бакалаврын боловсрол эзэмшсэн билээ. 2010 оны эхээр Цагаан сарын амралтыг ашиглан гэртээ түргэхэн харьчихаад ирэхээр шийдсэн. Брисбаны олон улсын онгоцны буудалд богино ханцуйтай нимгэн цамцтай буухдаа цас болон утааны нөхцөл байдлын талаар эцэг эхийн над өгч байсан зөвлөгөөг тоомсорлоогүй явсанаа ойлгосон. Халуун, чийглэг уур амьсгалтай газраас Улаанбаатарт газардахдаа цельсийн 60 хэмийн зөрөөг мэдэрсэн. Тэр өвөл үнэхээр хүйтэн байж, цас их унаж, Монголын газар нутгийн ихэнх хэсэгт агаарын хэм цельсийн 40 хэм хүрч байлаа. Утааны асуудал намайг зовоосоор байсан ч энэ бол муу зүйл гэдгийг ийм амархан мартсандаа гайхсан. Бусад хүн ч мөн над шиг зүйлийг мэдэрсэн байсан. Тухайлбал, тухайн үед Дэлхийн Банкны суурин төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан  Аршад Саед. Тэрбээр  зудын гамшгийн тухай блогтоо бичиж байсан бөгөөд бид хамтдаа Монголын алслагдсан аймгуудын хахир өвлийг мөн нийслэл хотын агаарын бохирдлыг мэдэрч байсан.

2009: Дэлхийн санхүүгийн хямралыг сөрсөн арга хэмжээ; агаарын бохирдлын өртгийг тооцох нь

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс Дэлхийн Банкны гишүүн болсноос хойших 25 жилийн түүхийг эргэн сөхөж байгаагийнхаа хүрээнд өнөөдөр бид 2009 оны тухай ярина. АНУ-аас эхэлсэн дэлхийн санхүүгийн хямрал өмнөх жил нь Монголын эдийн засагт нөлөөлж, 2008 оны сүүл, 2009 он бүхэлдээ хүнд байлаа. Дэлхийн ашигт малтмалын үнэ шалдаа бууж, 1993 оноос хойш Монголын эдийн засгийн өсөлт анх удаа хасах гарлаа. Хурдтайгаар муудаж байсан эдийн засгийн өөрчлөлтүүдийн мэдээллээс хоцрохгүйн тулд Дэлхийн Банк улирал тутам гаргаж байсан Эдийн засгийн төлөв байдлын тоймоо сар болгон гаргадаг боллоо. 2009 оны дөрөвдүгээр сарын тоймоос уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ нэгхэн жилийн дотор хэрхэн хурдтай унасныг харж болно.

 

2008: Нийтлэг зорилгоо тодорхойлох нь

Erdene-Ochir Badarch's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Дэлхийн Банк болон Монгол улсын хамтын ажиллагааны 25 жилийн түүхийг бид жил жилээр эргэн харж байгаа. Өнөөдөр бид 2008 оныг авч үзье. 2008 он монголчуудын хувьд хар, цагаан аль алинаар нь дурсагдан үлдэх он болсон. Хар гэдэг нь 2008 оны парламентын сонгуулиас үүдэлтэй хэрэг явдал байлаа. Жирийн таван иргэн амиа алдаж, нийслэл Улаанбаатар хотод хоёр өдөр, гурван шөнө онц байдал тогтоосон. 1990 онд Монгол улс нэг тогтолцооноос нөгөө рүү тайван замаар шилжсэнээрээ бахархаж байсан бол 2008 оны хэрэг явдал нь ардчиллын 25 жилийн түүхэн дэх хамгийн хар цаг үе байлаа.

2008 энэхүү хар хэрэг явдлын дараахан Найдангийн Түвшинбаяр Бээжингийн олимпоос Монголын анхны олимпийн алтан медалийг хүртсэн юм. Төв талбайдаа цуглан Монголынхоо далбааг намируулж, алга ташин баяр хүргэж байсан хүмүүсиййн царайг би хэзээ ч мартахгүй. Дэлхийн Банкны Монголыг хариуцсан захирал Дэвид Доллар энэ түүхэн үйл явдлын гэрч бөгөөд “Энэ үйл явдал нь өрсөлдөгч улс төрийн намынхан хоорондоо гар барьж, бахархлаа хуваалцахаар ач холбогдолтой байсан юм” гэж бичсэн байдаг.


2007: Нарны гэрэл түгсээр: Нарны зайн гэр болон ил тод байдал

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

2007 онд Монголын эдийн засгийн өсөлт хоёр оронтой тоо руу шилжиж  инфляц “даруухан” боллоо.2008 оны сонгуулийн жилийн өмнөх жил болох 2007 онд 1990 оны огцом уналт алс холын дурсамж мэт санагдаж байлаа.
Өмнөх 2006 онд хэд хэдэн чухал төсөл батлагдсан. Сэргээгдэх эрчим хүчийг хөдөөд хүргэх төсөл (REAP) 2007 оноос хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд энэ төсөл сүүлдээ өргөжсөн юм. Төслийн зорилго нь зуун жилийн турш шийдэгдээгүй хуучин асуудлыг орчин үеийн шинэлэг аргаар шийдэхэд оршиж байсан: Монголын хүн амын дөрөвний нэгийг эзэлдэг гэрт амьдардаг нүүдэлчин малчид эрчим хүчний давуу талыг хэрхэн хүртэж болох вэ?  Нүүдэлчин малчид үргэлж шилжин нүүдэллэж байдаг, бас бие биесээ алс зайдуу тархай бутархай суудаг, тэдний хувьд эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээнд холбогдох нь асуудлын шийдэл биш байлаа. Тэдний хувьд орчин цагийн шийдэл болох нарны эрчим хүчийг ашиглах боломжийг Дэлхийн банк болон Нидерландын Засгийн газрын дэмжлэгтэйгээр Монголын Засгийн газрын хэрэгжүүлсэн сэргээгдэх эрчим хүчний төсөл өгсөн юм. “Үндэсний хэмжээний Буман нарны гэр хөтөлбөрийн ачаар хөдөөгийн хүн амын тал хувь, малчдын 70 хувь нь эрчим хүчтэй боллоо”. Эдгээр 100.000 малчин өрх өд суурилуулсан нарны эрчим хүч үүсгэгч төхөөрөмж нь малчид гэрэлтэй байх, телевиз, радиогоо ажиллуулах, гар утсаа цэнэглэх, ахуйн жижиг цахилгаан хэрэгслүүдээ ажиллуулахад хангалттай хүрэх хэмжээний эрчим хүч үйлдвэрлэж байлаа. (Видеог үзнэ үү)

 

2006: Сургууль болгоныг номын сантай, Монголын хөдөөгийн хот, суурин болгоныг гар утас, интернэттэй болгоё

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс, Дэлхийн Банкны хамтын түншлэлийн 25 жилийн 16 дахь он болох 2006 оны тухай өнөөдөр авч үзье. Эдийн засаг өссөөр, жилийн өсөлтийн хурд 8.6 хувьд хүрч, ДНБ-д эзлэх аж үйлдвэрлэлийн хэмжээ 43 хувьд хүрлээ.

2006 он бол Дэлхийн Банкны хувьд гялалзсан он байсан бөгөөд энэ жил хэд хэдэн төсөл хэрэгжиж эхэлсэний нэг нь хөдөөгийн боловсролд чиглэгдсэн байсан юм.

Төсвийн зарцуулалтад хийсэн институтын болон засаглалын үнэлгээгээр хотод нэг багшид ногдох сурагчийн тоо хавьгүй өндөр байгаа нь харагдсан. Төсвийн зарцуулалтын судалгаагаар (PETS) өөр зүйлүүд ч бас ажиглагдсан. Тухайлбал, хөдөө орон нутгийн сурагчид хотын сурагчдыг бодвол шалгалтад хамаагүй бага оноо авч байгаа нь харагдсан. Энэ нь хаана сурах орчин таагүй байна, тэнд сурагчдын үзүүлэх амжилт муу байгаа уялдааг харуулсан хэрэг. Хөдөөгийн хүүхдүүдийн сургууль завсардалт өндөр байж, эрт сургуулиа орхиж байлаа. Хөдөөгийн хүүхдүүдэд сурах боломжийг илүүтэй олгох шаардлага байгаа нь дараа дараагийн жилүүдийн сэдэв байх нь тодорхой байлаа.

2005: Байгаль орчныг хамгаалах дэмжлэгээ өргөжүүлье (бас динозаврийг)

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Дэлхийн Банк болон Монгол улсын хоорондын хамтын ажиллагааны 25 жилийн ойг жил жилээр нь эргэн дурсаж байгаа. Энэ удаад бид 2005 оныг дурсана. Эдийн засгийн өсөлт 7.3 хувийн түвшинд байж, аж үйлдвэрийн салбар, тэр дундаа уул уурхай Монголын ДНБ-д том байр суурь эзэлсээр байлаа.

 

2004: Уул уурхай илүү гүн нэвтэрье

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс болон Дэлхийн Банкны 25 жилийн хамтын ажиллагааны түүхийг эргэн харж байгаа цувралынхаа энэ удаагийн дугаараар бид 2004 оныг авч үзнэ. 2004 онд Монголын эдийн засгийн өсөлт 10.4 хувьд хүрсэн юм. 15 жилийн дараа нэг хүнд ногдох орлого 1989 оны түвшинд очлоо. Монгол уул уурхай ид цэцэглэж, 2004 оны гол салбар уул уурхай байлаа.

“Монголын Уул уурхайн салбар” судалгаанд өгүүлснээр улс орны ирээдүйг удирдах чиглэл нь “олборлох аж үйлдвэрийг хөгжүүлж Монголын дунд хугацааны өсөлтийг бий болгох, ингэснээр эдийн засгийн өсөлтөд түлхэц болж, улмаар ядуурлыг бууруулах, бүс нутгийн хөгжлийг хангах” гэсэн байдаг. Энэ судалгаа нь 2003 онд хийгдсэн бөгөөд хөрөнгө оруулагчдын боломжит бүх хандлагыг дүгнэн үзэж, уул уурхайн салбарын менежмэнтийг сайжруулах болон хөрөнгө оруулалтын орчинг бүрдүүлэх зөвлөмж өгсөн. Мөн уул уурхайн компаниуд орон нутгийн иргэдэд  хүртээмжтэй байж нийгэмд чиглэсэн хөтөлбөрүүдийг дэмжих, төр засгийн зүгээс уул уурхайн салбарын өсөлтийг хангахуйц дэд бүтцийг бий болгохыг бас зөвлөсөн. "Уул уурхайн салбарын өсөлтийг хангахад шаардлагатай асуудлуудыг Засгийн газар шийдэх ёстой, тухайлбал, санхүүгийн тогтворгүй бодлого баримтлахаа больж, нэмж өр тавихгүй байх, байгалийн баялгийг хэт хянахгүй  байх, хилээр нэвтрэх явцад байгаа хязгаарлалт, эрдсийн бус экспортод үзүүлж байгаа сөрөг нөлөө харж үзэх”-ийг дурдсан байдаг.

2003: Байгаль орчныг ойлгох, бас төрийн албаны санхүүгийн менежмэнтийг сайжруулах

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Бид Дэлхийн Банк болон Монгол улсын Засгийн газар хоорондын 25 жилийн түншлэлийн түүхийг авч үзэж байгаа билээ. Өнөөдөр бид 2003 оныг авч үзнэ. ДНБ долоон хувиар өссөн нь шилжилтийн үеэс хойших хамгийн өндөр өсөлттэй жил байлаа. Гэсэн ч хөдөө аж ахуйн салбарын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл түүхэн доод түвшиндээ байсаар байлаа: ДНБ-д эзлэх ХАА-н салбарын хувь 1998-1999 онд 35 байснаа зудын улмаас 2003 онд 21 хувь болтлоо буурсан юм.

Дараалсан хахир өвлийн дараагаас Дэлхийн Банкны хөтөлбөр хөдөөгийн хүн амын амьжиргаанд анхаарал хандуулах боллоо. Дэлхийн Банкны энэ алхам Монгол улсын Засгийн газрын боловсруулсан анхны бүрэн хэмжээний Ядуурлыг бууруулах бичиг баримтад (PRSP) дэмжлэгээ олсон юм. Энэхүү баримт бичиг нь агуулгын хувьд ч, хамрах хүрээний хувьд ч маш өргөн байж Монгол дахь ядуурлын мөн чанарыг ойлгоход анхаарал хандуулсан байлаа. Энд дурдагдсанаар байгаль орчны асуудал эмзэг асуудлын нэг байлаа. Хахир өвөл, хот рүү нүүсэн их нүүдэл зэрэг нь экологийн асуудлыг гэрэл цохиуллаа. Газрын менежмэнтийг хариуцдаг байгууллагууд илүүтэй санаа зовинож эхэллээ. Амьжиргааг тогтвортой байлгах хөтөлбөр нь газрын ашиглалт, менежмэнтийн асуудалтай уялдах хэрэгтэй боллоо.

 

2002: Тогтвортой амьжиргааны төлөө

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол улс 1991 онд Дэлхийн Банкны гишүүн орон болсон. Сайн сайхны төлөөх өнгөрсөн 25 жилийн түншлэлийн түүхээ бид бичиж байгаа юм.

Хахир өвлийн байгалийн гамшиг болсон зудын дараа хөдөөгийн хүн амын ядуурлын асуудал илүү тодоор мэдрэгдэж байх үед буюу 2002 онд Тогтвортой амьжиргаа төсөл (SLP) батлагдсан юм. Монгол улсын Засгийн газар болон хандивлагч орнуудын хамт боловсруулсан Ядуурлыг арилгах үндэсний хөтөлбөрт (NPAP) “энэ хөтөлбөр нь орон нутгийн засаг захиргаанд эдийн засаг, нийгмийн дэд бүтцийг дахин сэргээн босгоход бүхий л талаар дэмжлэг үзүүлнэ, гэвч бага орлоготой өрхийн 20 хүртэлх хувьд л шууд дэмжлэг үзүүлнэ. Хөдөөгийн ядуурлыг бууруулахад гарсан ахиц чамлалттай” гэж дүгнэсэн байдаг. Гэтэл тал нутагт амьжиргаагаа залгуулж явна гэдэг их эмзэг асуудал байдаг, бид юу хийж болох вэ?


2001: Ядуурлын талаар хамтдаа мэдэцгээе

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Монгол Улс Дэлхийн Банкны гишүүн болсноос хойших 25 жилийн түүхээ бид эргэн харж байгаа, өнөөдөр бид 2001 оны авч үзье.

Өмнөх 2000 оны өвөл тохиолдсон зуд 2001-2002 онд дахин тохиож, олон тооны мал, хөрөнгөө  алдах магадлал байлаа. Энэ нь ойлгомжтой байлаа, учир нь, өмнөх зудны дараа малжуулах үйл явц явсан ч энэ нь хангалтгүй байсан юм. Дэлхийн Банк хөдөөгийн хүн амын амьжиргааг тогтворжуулахад чиглэсэн төслийг бэлтгэж эхэллээ. Тогтвортой амьжиргааг дэмжих төсөл нь дараагийн жилүүдэд нь дэмжигдэн батлагдаж, Дэлхийн Банк болон Монгол улсын хамтын ажиллагааны цөм хэсэг болон өнөөг хүрлээ.

2001 оны зургадугаар сард Монгол Улсын Засгийн газар Ядуурлыг бууруулах стратегийн баримт бичгээ (I-PRSP) боловсруулсан. Энэ баримт бичигт Засгийн газрын өмнө тулгараад байгаа тулгамдсан асуудлуудыг хэрхэн шийдвэрлэхээ тусгасан. Тухайлбал, зудын хор хохиролтой тэмцэх, Азийн хямралын улмаас унаад байсан уул уурхайн бүтээгдэхүүний уналтын үед хэрхэн ажиллах, социализмаас шилжих зэрэг. I-PRSP баримт бичигт Засгийн газрын баримтлах тэргүүлэх бодлогыг “ажилгүйдлийг бууруулах, төрийн албаны менежмэнт, үндсэн үйлчилгээний хүртээмж, түгээлтийг сайжруулах, хүн амын амьжиргааны түвшинг дээшлүүлэх” хэмээн тодорхойлсон. Олон улсын хөгжлийн ассоциац болон Олон улсын валютын сангийн баг I-PRSP-ийг шинжилж үзээд Засгийн газрын бодлого нь макро эдийн засгийн тогтворжилтийг хангах, ядуурлыг бууруулах, иргэний нийгмийн болон бусад оролцогч нарыг шийдвэр гаргахад оролцуулах зэрэг асуудлыг тусгасныг өндрөөр үнэлсэн.

2000: Зудын дараах малжуулах явц

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

1999-2000 оны өвөл аймшигт зуд боллоо. Зуд гэдэг бол Монголын өвөрмөц үг хэллэг бөгөөд хатуу хахир өвөл болж мал сүргийн тоо толгой ихээхэн хэмжээгээр хорогдохыг хэлдэг. НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр болон Монгол улсын Засгийн газрын тайлангаар энэ жилийн зуд нь Монголын таван аймгийн хувьд сүүлийн 50 жилд тохиолдоогүй их хохиролтой байжээ. Өвөл оройтож унасан цас Монголын нийт газар нутгийн 70 хувийг нэлэнхүйд нь бүрхсэн бөгөөд 2000 оны зургадугаар сарын 1-ний тооцоогоор 2.4 сая толгой мал хорогдсон. Үүний улмаас ДНБ 1.1 хувьд хүрч унасан бөгөөд ДНБ-д эзлэх хөдөө аж ахуйн салбарын эзлэх хувь дөрвөн хувиар буурсан.

Хөдөөгийн хүн ам илүүтэй хохирсон нь ойлгомжтой, учир нь, малаа алдана гэдэг бол амь амьжиргаагаа алдана гэсэн үг. Дэлхийн Банкнаас хэрэгжүүлж байсан Эмзэг давхаргын ядуурлыг бууруулах төслийн хөрөнгийн зарим хэсгийг зудын хохирлыг даван туулахад зориулахыг Монгол Улсын Засгийн газар хүссэн. 1.3 сая гаруй ам.долларыг зудад нэрвэгдсэн малчдыг дахин малжуулах, амьжиргааг нь дээшлүүлэхэд зориулсан юм. Малтай өрхийн гуравны нэг нь малжуулах хөтөлбөрөөс дэмжлэг авсан. Дараа дараагийн жилд ч Дэлхийн Банк малчдад тулгарсан асуудлыг шийдэхэд зориулан хөтөлбөрөө шилжүүлж болно.

1999 он-Дэлхийн хамгийн сийрэг хүн амтай улсад хөрөнгө оруулалт санхүүжилт хийгдэв.

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жил 25 өдөр цуврал нийтлэл маань өнөөдөр 1999 оноор үргэлжилж байна.  1999 он инфляцийн түвшинг 7.6%  буюу харьцангуй боломжийн түвшинд барьж чадсан, эдийн засгийн өсөлт 3 % багахан давсан жил байлаа.  Хуучин системийн үед буюу 1991 онд ам доллартай харьцах төгрөгийн  албан ханш 7 төгрөг байв. Харин  10 жилийн төгсгөл ойртоход буюу 1999 онд ам доллартай харьцах төгрөгийн ханш 1000 төгрөг давсан байв. Тэр жил Сиатл хотноо даяарчлалыг эсэргүүцсэн хөдөлгөөн өрнөж байсан бол Монгол дахь аж ахуйн нэгжүүд дэлхийн зах зээлд гарч болох аргуудыг хайж байлаа.

1998: Монголын санхүүгийн албан болон албан бус салбар

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жилийн хамтын ажиллагааны түүхээ 25 өдөрт багтаах цуврал маань үргэлжилж, бид энэ удаа 1998 оныг эргэн харах болно. Өсөлт саараагүй ч үйлчилгээний болон хөдөө аж ахуйн салбарын үзүүлэлт буурсан, аж үйлдвэрийн салбарын ДНБ-д эзлэх жин 1990 онд 43 хувь байсан бол энэ онд 25 хувь болтлоо буурсан жил байлаа. Санхүүгийн  салбар ОУВС-гийн хөтөлбөрийн дэмжлэгтэйгээр өмнөх жилүүдийн хямралаасаа сэргэж, 1997 он гэхэд гадаад валютын нөөц 40 хувиар өсөж, 1997 оны эхээр 50 хувьд хүрээд байсан инфляц 1997 оны дунд үеэс оны эцэс гэхэд 17.5 хувьд хүрч буурлаа. 1998 онд хэрэглээний үнийн индекс 9.4 хувьтай байлаа.

1997 он – Бодлогын цөм- Тогтворжилт

Badamchimeg Dondog's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

25 жилийн түүхийг 25 өдөр эргэн дурсах нийтлэл маань 1997оноор үргэлжилж байна. Дэлхийн банкны ажлын хамт олны маань хийж бүтээсэн зүйлс, Монгол улсын нийгэм эдийн засгийн нөхцөл байдлын тухай бичихийн өмнө тэр жил миний амьдралд юу тохиолдож байсныг эргэн дурсахыг хүслээ.

1996: Ядуурлын дүр зураг ба төрийн компаниудын төрх

Jim Anderson's picture
Also available in: English

Албан бус орчуулга.

Фото зургийг Дэлхийн Банкны архиваас
1996 онд Монгол улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлт 2.2 хувь болон буурч өргөн хэрэглээний барааны инфляци эргэн 47 хувь болон өсөөд байлаа. Өнгөрсөн жил эхлээд байсан эмзэг бүлгийн иргэдэд чиглэсэн ядуурлыг бууруулах төсөл монгол улсын ядуурлын талаар илүү ойлголт, мэдээлэл цуглуулах шаардлага үүсгээд байв. Тухайн жил шилжилтийн эдийн засгийн ядуурлын үнэлгээ дөнгөж хийгдсэн ба амьжиргааны түвшинг жинлэж үздэг (LSMS) аргачлалд тулгуурласан анхны үнэлгээ болсон юм.