Syndicate content

Gender

Сэтгэлийн хат болон хувь хүний ур чадварыг тив дамнан хөгжүүлэх нь

Rentsenkhand “Handaa” Enkh-Amgalan's picture
Also available in: English | Français
©2014 David Waldorf/World Bank  
Жаахан хүүхэд байхдаа би хэдэн жилийн туршид Улаанбаатар хотын захад байрлах тариалангийн талбайд ах эгчтэйгээ хүнсний ногоо тарихад нь ээждээ тусалж өссөн. Өдөр шөнийг үл харгалзан намрын бүтэн ургацын төлөө хичээнгүйлэн ажиллах ээжийгээ хараад би хөгжиж буй оронд эмэгтэй агрономич байх ямар их сорил байхын зэрэгцээгээр ямар агуу үр шимтэй ажил болохыг ойлгосон. Дөрвөн хүүхдээ өсгөж хүмүүжүүлж гэрийн ажлаа зохицуулахын зэрэгцээгээр ээж маань Монголын эрс тэс уур амьсгал болоод талбайн тонуул, хэрэглээний багж, хөдөө аж ахуйн үйлчилгээний дутагдмал байдал зэрэг ямар ч саадтай нүүр тулсан бууж өгөлгүй тэмцсээр ирсэн.

Монгол улсын хөдөлмөрийн зах зээлд (мөн манлайллын зах зээлд) тэгш байдлыг бий болгох нь

Jim Anderson's picture
Also available in: English
Photo: © World Bank

Өчигдөр би Монголын Хөрөнгийн Биржийн нээлтийн үеэр ОУСК санхүүжүүлж, бусад түншүүдийн* хамт зохион байгуулсан "Жендэрийн тэгш байдлын төлөө хонх цохих" олон улсын арга хэмжээнд оролцлоо. Тус арга хэмжээ нь үйл ажиллагаа болон засаглалын бүтцэд жендерийн ялгаатай байдлыг арилгаснаар аливаа бизнес, аж ахуйн нэгж, компаниудад ямар үр өгөөжтэй болохыг онцлон тэмдэглэж, аж ахуйн нэгж, олон нийтийг тэгш байдалд уриалан дууддаг.

Энэ арга хэмжээнээс өмнө би 1996 онд хийгдсэн бүртгэлтэй компаниудын судалгаанаас өөрийн хийсэн тэмдэглэлээ гаргаж үзсэн юм. Судалгаанд хамрагдсан 249 компанийн зөвхөн 25 нь л эмэгтэй ерөнхий захиралтай байжээ. Өнөөдөр эмэгтэйчүүд дэлхийн шилдэг 100 бүртгэлтэй компаний 6 орчим хувийг эмэгтэйчүүд удирдаж байгаа нь 20 жилийн өмнөх үзүүлэлттээс бага байна.  Гэвч энэ нь ахиц дэвшил гараагүй гэсэн үг биш юм. Хамгийн сүүлд хийгдсэн Дэлхийн Банк Группын аж ахуйн нэгжүүдийн судалгаанаас харахад Монгол улс нь эмэгтэй удирдлагатай аж ахуйн нэгжийн тоо хэмжээгээр ижил эсвэл илүү байгаа нь ажиглагдсан юм. Хэдийгээр энэ үзүүлэлт бүс нутгийн дунджаас өндөр байгаа боловч эмэгтэйчүүд манлайллын үүрэг гүйцэтгэж байгаа аж ахуйн нэгжүүд нь гол төлөв жижиг компаниуд байна. Дунд хэмжээний аж ахуйн нэгж буюу 20-99 ажилтантай компаниудын 31 хувь эмэгтэй менежертэй, 100-с дээш ажилтантай компаниудын 17 хувь л эмэгтэй удирдлагатай байна.  

Компаний дээд удирдлагад жендерийн тэгш байдлыг хангахын тулд эмэгтэйчүүдийн эдийн засгийн чадавхийг дэмжиж эсвэл сааруулж буй хvчин зvйлсийг илүү системтэйгээр судалж нягтлахыг шаардлагатай. Хэн ч төрөхдөө гүйцэтгэх захирал болоод төрдөггүй шүү дээ.

Тэгвэл, жендерийн тэгш бус байдал хаана байна вэ?